معارف قرآن (ج6)

معارف قرآن (ج6) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٥٤

«وَ فِى السَّماءِ رِزْقُكُمْ وَ ما تُوَعَدُونَ فَوَ رَبِّ السَّماءِ وَالْارْضِ انَّهُ لَحَقٌ مِثْلَ ما انَّكُمْ تَنْطِقُونَ.» «١» روزى شما در آسمان است و آنچه به شما وعده داده مى‌شود. سوگند به پروردگار آسمان و زمين كه اين مطلب حق است همان گونه كه شما سخن مى‌گوييد! رزق در لغت به معناى روزى و سهم انسان از بخشش و عطاى خداوندى است. به اين اعتبار همه مزاياى زندگى اعم از مال، جاه، علم و غيره را رزق مى‌خوانند. در آياتى از قرآن كريم نيز به همين اعتبار عام به كار برده شده است. «٢» در روايات نيز رزق به مفهوم وسيع به كار برده شده و علاوه بر رزقهاى مادى، علم، شهادت و توفيقهاى معنوى نيز رزق ناميده شده است. «٣» آسمان، منبع روزى‌ برخى از مفسران مراد از «سماء» را همين آسمان ظاهرى دانسته و بدين ترتيب رزق مذكور را نيز به بارانى كه در ابرها و جود دارد، تفسير كرده‌اند و گفته‌اند كه اين بارانها سبب رويش گياهان و سبب تأمين غذا، لباس و ساير انتفاعات انسان مى‌گردد. «٤» آيه ٥ سوره جاثيه نيز مى‌تواند مؤيّد اين نظر باشد كه مى‌فرمايد:
«وَ ما انْزَلَ اللَّهُ مِنَ السَّماءِ مِنْ رِزْقٍ فَاحْيا بِهِ الْارْضَ بَعْدَ مَوْتِها.» و رزقى كه خداوند از آسمان نازل كرده و به وسيله آن زمين را بعد از مردنش حيات بخشيده است.
برخى از احاديث نيز كه در تفسير آيه مذكور وارد شده رزق را به باران تفسير نموده است. «٥» ولى، برخى از مفسران نظر ديگرى داشته و معناى آيه را عام دانسته‌اند. علامه طباطبايى (ره) آن معنا را به عنوان يك احتمال در اين آيه شريف چنين شرح داده است:
«ممكن است بگوييم اصلًا منظور از آسمان معناى لغوى كلمه- كه جهت بالا باشد- نيست؛