معارف قرآن (ج6) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٥١
ثبت گفتار گرچه گفتار نيز از اعمال آدمى به حساب مىآيد ولى در اين آيه، روى آن، به طور خاص تكيه شده و اين به جهت ذكر «خاص» بعد از «عام» است و دليل بر اهميت گفتار و نقش الفاظ و سخن در حيات بشرى است، در حدى كه يك جمله ممكن است مسير جامعه اى را به سوى خير يا شرّ تغيير دهد. يا بدين خاطر است كه از اين راه مىخواهد مردم را از گفتار زياد و بىفايده پرهيز دهد و از فرجام آن بر حذر دارد زيرا مردم نوعاً سخنان خود را جزء اعمال خويش نمىدانند و خود را در سخن گفتن آزاد مىبينند. «١» فرشته چپ و راست در آيه مىفرمايد: «دو فرشته گيرنده، طرف راست و چپ او نشستهاند» منظور از دو فرشته در چپ و راست اين است كه يكى مراقب و آماده براى نوشتن و حفظ خيرات است و به همين جهت به سمت راست كه نشانه يمن و بركت است نسبت داده شده و ديگرى كه مأمور ثبت گناهان مىباشد به سمت چپ كه نشانه شر و بدى است نسبت داده شده است. «٢» حق سائل و محروم «وَ فى امْوالِهِمْ حَقٌ لِلسَّائِلِ وَ الَمحْرُومِ» «٣» و در اموالشان براى سائل و محروم حقّى است.
خداوند پيش از اين به توصيف متقيان پرداخته و آنان را نيكوكارانِ در دنيا و عبادت كنندگانِ شبانگاهان و استغفار كنندگانِ در سحرها معرفى كرده است و در اين آيه به بُعد ديگرى از اوصاف آنان اشاره دارد و آن احساسِ وظيفه در برابر همنوعان فقير و مسكين است. متقيان در اموال خود حقوقى براى بيچارهها و محرومان در نظر گرفته و با پرداخت