معارف قرآن (ج6)

معارف قرآن (ج6) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٤٥

منّت از آن كيست؟
«يَمُنُّونَ عَلَيْكَ انْ اسْلَمُوا قُلْ لا تَمُنُّوا عَلَىَّ اسْلامَكُمْ بَلِ اللَّهُ يَمُنُّ عَلَيْكُمْ انْ هَديكُمْ لِلْايْمانِ انْ كُنْتُمْ صادِقينَ» «١» آنها بر تو منّت مى‌نهند كه اسلام آورده‌اند؛ بگو: اسلام آوردن خود را بر من منّت نگذاريد، بلكه خداوند بر شما منّت دارد كه شما را به سوى ايمان هدايت كرده است، اگر (در ادعاى ايمان) راستگو هستيد.
«المنة» در لغت به معناى نعمت سنگين است و وقتى گفته مى‌شود «مَنَّ فُلانٌ عَلى‌ فُلانٍ» (فلان شخص بر ديگرى منت نهاد) دو گونه ممكن است توجيه شود، يا منظور منّت فعلى است و آن بخشيدن نعمتى گرانقدر است و يا منّت زبانى است كه خدمتى را كه به ديگرى كرده يادآورى كند و او را به خضوع و كُرنش وادارد و اين نوع دوم قبيح است مگر در موردى كه شخص كفران كند. «٢» منّت گذارى‌ برخى گفته‌اند كه اين آيه در پاسخ به سخنان و افكار گروهى از تازه مسلمانان نازل شده است كه اسلام آوردن خود را به رخ پيامبر صلى الله عليه و آله مى‌كشيدند و مى‌گفتند: ما با تو از دَر مسالمت درآمديم و بدون خونريزى تسليم شديم در حالى كه برخى قبايل ديگر با تو به جنگ برخاستند. «٣» برخى نيز معتقدند كه اين آيه در پاسخ به عمل منّت‌گذارى يكى از مسلمانان در جنگ احزاب بود كه در كندن خندق كوتاهى نموده و وقتى از سوى پيامبر توبيخ شد در جواب، اسلام آوردن خود را به رخ حضرت كشيد. «٤» در اين آيه شريفه، خداوندِ متعال مؤمنان را از عملِ زشتِ منّت‌گذارى، آن هم بر خدا و پيامبر صلى الله عليه و آله نهى نموده و به اين حقيقت اشاره دارد كه تنها خدا بر انسانها منّت دارد و