معارف قرآن (ج6) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٥٠
ديگرى به اعمال انسان دارد، از طريق نوشتن ملائكه نيز از رفتار و كردار او آگاه است. «١» انسان اگر يقين داشته باشد كه اعمال او بدون واسطه در محضر خداست و خداوند شاهد و ناظر بر اوست و در هر آن او را مىبيند، شرم حضور او را از ارتكاب گناه باز مىدارد ولى حاضر و ناظر بودن حق تعالى از آنجا كه هميشگى و در همه زمانها و مكانها است، غالباً مورد غفلت قرار مىگيرد و يا عيب پوشى حق تعالى انسان را بر معصيت جرأت مىدهد. «٢» اما اگر در عين حال انسان بداند كه غير از حق تعالى، بعضى ديگر از مخلوقات مثلًا ملائكه نيز بر او شاهدند، از ارتكاب معصيت خودارى مىكند.
فرشتههاى مأمور كه از آنها به «رقيب» و «عتيد» تعبير شده است حافظان اعمال، هستند و آنها را با نوشتن، از ضايع شدن حفظ مىكنند.
قرآن كريم در آيهاى ديگر، در توصيف اين فرشتگان الهى مىفرمايد:
«وَ انَّ عَلَيْكُمْ لَحافِظينَ كِرامَاً كاتِبينَ.» «٣» و بر شما محافظانى گمارده شدهاند نويسندگانى بزرگوار.
آنها هميشه همراه انسان هستند و هيچ گاه از او دور نمىشوند. لفظ «قعيدٌ»، از قعود به معناى نشستن، كنايه از ملازمت و مراقبت پيوسته است. البته تلقّى اعمال و حفظ و نگهدارى آنها با تحرير قلم، يا از طريق نوار و فيلم نيست- گرچه در بدو امر چنين معنايى به ذهن خطور مىكند- بلكه برتر از اين تصورات است. شايد منظور اين است، از آنجا كه اعمال هر انسان يك حقيقت و صورت باطنى دارد، ملائكه موظف به حفظ و ثبت و ضبط اين حقايق و صور باطنى هستند و در قيامت اينها را به او ارائه و تحويل مىدهند «٤» و اين با معناى تجسّم اعمال كه در بحث معاد جسمانى مطرح است يكسان مىباشد زيرا در آنجا آمده كه عقاب اهل دوزخ همان اعمالشان است كه به صورت ملكوتى خود ظهور كرده و صورت ملكوتى گناهان همان آتش و مار و عقرب است.