تاريخ اسلام به «صلح حديبيّه» معروف شده و قرآن از آن به فتح‌المبين تعبير كرده است.
اما چرا خداوند متعال اين صلح را فتح آشكار ناميده است؟ دقت در شرايط زمانى و مكانى اين صلح و توجه به آثار بسيار ارزنده آن نشان دهنده «پيروزى بزرگ» بودن آن است پيامبر صلى الله عليه و آله در سالهاى قبل از حديبيّه جنگهاى متعدد با قريش داشته و به خصوص در سال پيش (سال پنجم) همه قريش با متحدانشان مدينه را محاصره كردند. در طى جنگها بسيارى از بزرگان قريش به دست ياران آن حضرت كشته شده و حالا پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله با يارانى كه اندك و آن هم با سلاح مسافر «١» به نزديكى مقر حكومت قريش آمده است از ديد ظاهرى هيچ‌گونه چشم‌اندازى براى زنده برگشتن آنان نبود و كسانى كه ناظر بر واقعه بودند نيز جز نابودى، انتظار ديگرى براى لشكريان اسلام نمى‌كشيدند. آيه زير اين وضعيت را به خوبى تصوير كرده است:
«بَلْ ظَنَنْتُمْ انْ لَنْ يَنْقَلِبَ الرَّسُولُ وَ الْمُؤْمِنُونَ الى‌ اهْليهِمْ ابَداً ...» «٢» ولى شما گمان كرديد پيامبر و مؤمنان هرگز به خانواده‌هاى خود باز نخواهند گشت.
در چنين شرايطى صلح كردن مشركان و چشم پوشيدن آنان از جنگ و درگيرى و سالم ماندن همه نيروهاى اسلام، فتح بزرگى براى مسلمانان محسوب مى‌شد.
پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله در پاسخ به اعتراض يكى از اصحاب در مورد اين صلح كه گفت: اين چه فتحى است كه ما را از زيارت خانه خدا باز داشت و نگذاشت قربانيهايمان را در قربانگاه ذبح كنيم فرمود:
بد سخنى گفتى! اين (صلح) بزرگترين پيروزى بود كه مشركان راضى شدند بدون برخورد، شما را از سرزمين خود دور كنند و با وجود آن ناراحتى كه از شما ديده بودند به شما پيشنهاد صلح داده تمايل به صلح نشان دهند. «٣» امام صادق عليه السلام نير در اين‌باره فرمود: