معارف قرآن (ج6) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٣٧
از اهتمامى است كه اسلام نسبت به يتيمان دارد.
ولايت، سبب عبور از گردنه در روايات، پذيرفتن ولايت امامان و به دل گرفتن محبّت آنان، اقتحام و قدم گذاشتن در گذرگاه نجات بخش معرفى شده، كه در اينجا به يكى از اين روايات اشاره مىكنيم.
ابان بن تغلب گويد: به امام صادق عليه السلام عرض كردم: فدايت شوم! معناى آيه «از آن گذرگاه سخت عبور نكرد» چيست؟ آن حضرت فرمود: كسى كه خدا او را به وسيله ولايت ما گرامى داشته باشد، از آن گذرگاه عبور كرده است و ما آن عقبه هستيم كه هر كسى از آن بگذرد، نجات يافته است. «١» الهام خوبيها و بديها وَ نَفْسٍ وَ ما سَوَّيها فَالْهَمَها فُجوُرَها وَ تَقْويها «٢» خداوند مت معارف قرآن (ج٦) كد ٤/٢٣٣ ١٤٧ شأن نزول ص : ١٤٦ عال در ابتداى سوره شمس يازده قسم ياد كرده و سپس به يك حقيقت بسيار مهم اشاره نموده و آن اينكه انسانهايى كه نفس خود را تزكيه و پاك كنند، به رستگارى مىرسند و كسانى كه آن را آلوده سازند، زيانكار خواهند گشت.
آيات صدر بحث ذكر آخرين قسم از قسمهاى يازده گانه اين سوره است كه خداوند به نفس انسانى و خالق نيرومندش كه آن را آفريده و اعضايش را منظم و قوايش را تعديل نموده است، سوگند ياد كرده است.
اگر منظور از نفس در اين آيه روح انسان باشد، مراد از «سوّاها» همان تنظيم و تعديل قواى روحى انسان است، از حواس ظاهر گرفته تا نيروى ادراك، حافظه، انتقال، تخيّل، اراده و ... و اگر چه منظور روح و جسم، هر دو باشد تمام شگفتيهاى نظام بدن و دستگاههاى مختلف آن را شامل مىشود.
البته نكره آوردن نفس در اينجا براى بيان عظمت و اهميت نفس آدمى است، عظمتى با فوق تصور و آميخته با ابهام كه آن را به صورت يك موجود ناشناخته معرفى مىكند. «٣»