معارف قرآن (ج6)

معارف قرآن (ج6) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٣٢

«عبوس شد و چهره برگرداند، (اى شخص روگردان و عبوس) تو چه مى‌دانى شايد اين وارد شونده پاك و طاهر باشد يا به تذكرات پيامبر گوش بسپارد و متذكر گردد و سود برد واما آن ثروتمندانى كه تو به آنان رو مى‌كنى و دل مى‌سپارى و برايت اهميّت ندارد كه پاك باشند يا نباشند؛ و در مقابل كسى كه خدا ترس است و بر تو وارد مى‌شود، به او بى‌توجهى مى‌كنى و رو مى‌گردانى ...» «١» بعضى ديگر از مفسران مخاطب را پيامبر شمرده‌اند كه موظف شده اين آيات توبيخى را به آن فرد اموى تذكر دهد و تقدير آيات را چنين گرفته است:
« (اى پيامبر) به او بگو تو چه مى‌دانى ...» «٢» بعضى از مفسران مخاطب ظاهرى را پيامبر شمرده‌اند كه اين مضامين تند و عتاب‌آميز به ايشان خطاب شده است با اين توجيه كه مخاطب در ظاهر رسول خدا باشد و در واقع آن فرد اموى و امثال او؛ و چون مطلب خيلى مهم بوده و خداوند مى‌خواسته كه با شدت از مقدم داشتن فقرا بر اغنيا نهى كند و مرتكبان را توبيخ كند، لحن خطاب را متوجه پيامبرش ساخته تا ديگران حساب كار خود را بكنند.
شبيه اين خطاب در آيه زير آمده است:
«لَئِنْ اشْرَكْتَ لَيَحْبَطَّنَ عَمَلُكَ» «٣» با اين وصف پيامبر هيچ‌گاه و يا حتى قبل از نبوّت لحظه‌اى و ذره‌اى از توحيد ناب منحرف نگرديد! واى بر كم‌فروشان‌ «وَيْلٌ لِلْمُطَفِّفين الَّذينَ اذَا اكْتالوُا عَلَى النَّاسِ يَسْتَوْفوُنَ وَ اذا كالوُهُم او وَزَنوُهُمْ يُخْسِروُنَ الا يَظُنُّ اولئِكَ انَّهُمْ مَبْعوُثوُنَ لِيَوْمٍ عَظيمٍ يَوْمَ يَقوُمُ‌