تدبير طولى‌ با اينكه تدبير امور در ظاهر به ملائكه نسبت داده شده، ولى تدبير همه امور جهان در واقع از سوى خداى متعال انجام مى‌گيرد، چنان كه فرمود:
«يُدَبِّرُ الامْرَ مِنَ السَّماءِ الَى الارْضِ ...» «١» امور اين جهان از آسمان تا زمين را تدبير مى‌كند.
خداوند متعال هيچ نيازى به كمك ديگران- كه همه آفريده‌هاى اويند- ندارند و هر كارى را كه اراده فرمايد، بى‌درنگ انجام مى‌گيرد ولى مشيت او بر اين قرار گرفته كه ديگران را نيز به اجراى امور و اطاعت از دستورات خويش مفتخر سازد و فرشتگان بيشترين نقش را در اين راستا بر عهده دارند و همه اينها بدون كمترين اشتباه و كوچك ترين تخطّى، تحت امر و مشيت الهى به تدبير امور مشغولند.
عتاب حق‌ «عَبَسَ وَ تَوَلَّى انْ جاءَهُ الاعْمَى‌ وَ ما يُدْريكَ لَعَلَّهُ يَزَّكَّى‌ اوْ يَذَّكَّرُ فَتَنْفَعَهُ الذِّكْرَى‌ امَّا مَنِ اسْتَغْنَى‌ فَانْتَ لَهُ تَصَدّى‌ وَ ما عَلَيْكَ الَّا يَزَّكَّى‌ وَامَّا مَنْ جاءَكَ يَسْعَى‌ وَ هُوَ يَخْشَى‌ فَانْتَ عَنْهُ تَلَهّى‌ كَلَّا انَّها تَذْكِرَةٌ فَمَنْ شاءَ ذَكَرَهُ» «٢» چهره در هم كشيده و روى بر تافت، نابينايى به نزد او آمد. تو چه مى‌دانى شايد او در پى پاك شدن باشد يا متذكر گردد و اين تذكر به حال او سودمند باشد. اما آن كس كه توانگر است، توبه او روى خوش نشان مى‌دهى، در حالى كه اگر او خود را پاك نسازد، چيزى بر تو نيست، اما كسى كه به نزد تو مى‌آيد و كوشش مى‌كند و (از خدا) مى‌ترسد، تو از او غافل مى‌شوى (هرگز چنين مكن) اين يك تذكّر و يادآورى است كه هر كس بخواهد از آن پند گيرد.