عوام و خواص در قرآن

عوام و خواص در قرآن - حیدری، احمد - الصفحة ٤٤

پيروى و تبعيّت ندارند؛ گر چه تبعيّت، ويژگى همه عوام است، امّا مبانى آن در عوام خوب و بد، متفاوت است.
تبعيّت در عوام خوب، ويژگى‌هاى زير را دارد:
الف تبعيّت آن‌ها به امر خداوند است. «١» ب آنان تابع وحى، پيامبران الهى و كسانى هستند كه خداوند به تبعيّت از آن‌ها دستور داده است. «٢» ج آنان با تبعيّت خود، در پى كسب رضاى خدايند نه رضاى نَفْس خويش. «٣» د تبعيّتشان مطابق با ملاك عقل و علمشان است، نه بر مبناى حدس و ظن و گمان.
تبعيت در عوام بد، ويژگى‌هاى زير را دارد:
الف تبعيّت آن‌ها، تبعيّتِ ممنوع است. «٤» ب‌تبعيّت، جاهلانه، و از جاهلان است، نه عقل به چنين تبعيتى دستور ميدهد و نه از كسانى تبعيت مى‌كنند كه عقل و شعور كافى دارند.
ج متبوع آنان، سنن ملّى، قومى و آبا و اجدادى است.
د آن‌ها فهم و عقل خويش را به كنارى نهاده، تنها مطلوبشان رسيدن به آمال و هواهاى نفسانى است.
از اين رواست كه در قيامت وقتى آنان را فوج فوج به دوزخ‌