بخش چهارم: عوامل مؤثر در عملكرد خواص‌ عملكرد خواص از عوامل مختلفى تأثير مى‌پذيرد. بعضى عوامل در خواص ايجاد تحول مى‌كند و آنان را به قيام، حركت، سازماندهى و حركت‌زايى وامى‌دارد و بعضى عوامل در آنها خمودى، سستى، رنگ‌پذيرى، تساهل و اهمال به بار مى‌آورد. نوع اول عوامل مثبت و نوع دوم عوامل منفى هستند.
عوامل مثبت‌ ١- تصميم‌گيرى به موقع‌ در گذر زمان فرازهايى پيش مى‌آيد كه تصميم‌گيرى به موقع در آن فرازها آثار بسيار مثبت و گسترده‌اى دارد و اگر تصميم‌گيرى قبل يا بعد از آن باشد، چنين اثر و بازتاب ژرف و مثبتى نخواهد داشت. وقتى فرعون براى مقابله با حضرت موسى ساحران را جمع كرد، موسى عليه السلام خطاب به جمع آنان فرمود:
«وَيْلَكُمْ لا تَفْتَرُوا عَلَى اللَّهِ كَذِباً فَيُسْحِتَكُمْ بِعَذابٍ وَ قَدْ خابَ مَنِ‌