عوام و خواص در قرآن - حیدری، احمد - الصفحة ٣٠
نيرنگ شبانه روز [شما بود] آنگاه كه ما را وادار مىكرديد به خدا كفر بورزيم و براى او همتايى قرار دهيم.
«فَقالَ الضُّعَفاءُ لِلَّذينَ اسْتَكْبَرُوا انَّا كُنَّا لَكُمْ تَبَعاً فَهَلْ انْتُمْ مُغْنُونَ عَنَّا مِنْ عَذابِ اللَّهِ مِنْ شَىْءٍ» «١» ضعيفان به مستكبران گفتند: ما پيرو شما بوديم. پس آيا (امروز) چيزى از عذاب خدا را از ما دور مىكنيد؟
دوم- مستضعفان ظالم؛ آن گروه از عوام و توده جامعه كه گرچه ايمان آوردهاند ولى سلطه ظلم را پذيرفته و حاضر نيستند از وطن، خانواده و مال خود، دل كنده در راه خدا مهاجرت كنند و در ديار اسلام، معارف دين را فرا گرفته، به وظايف دينى عمل كنند. آيه زير، ناظر به حال اين گروه است:
«انَّ الَّذينَ تَوَفَّيهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمى انْفُسِهِمْ قالُوا فيمَ كُنْتُمْ قالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفينَ فِى الْارْضِ قالُوا الَمْ تَكُنْ ارْضُ اللَّهِ واسِعَةً فَتُهاجِرُوا فيها فَاولئِكَ مَأْويهُمْ جَهَنَّمُ وَ ساءَتْ مَصيراً» «٢» همانا آنان كه ملائكه، جانشان را مىگيرند در حالى كه بر خويش ستمكار بودند، (بدانان) گويند: در چه حال بوديد؟ گويند: ما در زمين، مستضعف بوديم. ملائكه گويند: آيا زمين خدا وسيع نبود و نمىتوانستيد هجرت كنيد؟ پس اينان جايگاهشان جهنّم است و چه بد جايگاهى است!