حزب جمهورى اسلامى‌ پس از پيروزى انقلاب اسلامى ايران، بيم آن مى‌رفت كه ضعف در امور تشكيلاتى و سازمانى ضربه‌اى به انقلاب اسلامى و نظام نوپاى آن وارد كند. وجود اين نگرانى از يك سو و اعتقاد امام خمينى (ره) مبنى بر لزوم وحدت امت اسلامى و سازماندهى نيروهاى مسلمان و وفادار به انقلاب از سوى ديگر، موجب بروز انديشه تشكيل حزب مستقلى شد. از اين رو، افرادى مانند شهيد بهشتى، مقام معظم رهبرى، آيت‌الله موسوى اردبيلى، آيت‌الله هاشمى رفسنجانى و شهيد باهنر در سال ١٣٥٨ ه. ش.
حزب جمهورى اسلامى را به دبير كلى شهيد بهشتى تأسيس كردند. «١» حزب جمهورى اسلامى داراى ساختارى علنى بود واركان تشكيلاتى آن عبارت بودند از: عضو، حوزه شورا (بخش، ناحيه، شهرستان و استان) شوراى داورى، شوراى فقها، هيأت اجرايى و شوراى مركزى. اين حزب در مدت كوتاه فعّاليّتش در مقايسه با ساير احزاب و گروه‌هاى سياسى، عملكردهاى بهترى داشت. تأييد امام خمينى (ره) و حضور تعدادى از مسؤولان ارشدنظام دراين حزب، در استقبال و جذب افكار عمومى نقش عمده‌اى ايفاكرد و به‌همين جهت اين حزب به‌سرعت گسترش پيدا كرد. «٢» الف) عملكرد حزب‌ عملكرد و نقش حزب در به صحنه آوردن مردم در عرصه‌هاى‌