اشاره: هشتم ربيع الاول مصادف با سالروز ولادت امام حسن عسكرى، عليه‌السلام، است. ضمن تبريك اين روز مبارك به شيعيان، مطلبى را پيرامون وضعيت حوزه علميه سامرا در عصر آن امام گرامى از نظر مى‌گذرانيم.

در زمان معتصم عباسى، شهر سامرا به عنوان پايتخت دوم عباسيان واقع در شرق بغداد انتخاب شد. اين شهر تا بغداد سه منزل فاصله داشت و مى‌شد از شهر جديد، پايتخت قديم را زير نظر داشت.

پس از معتصم، واثق به خلافت رسيد و پس از او متوكل عباسى فرمانروايى را به دست گرفت. تا پيش از روى كار آمدن متوكل، سياست مامون كه حمايت از معتزله بود، دنبال مى‌شد و زمينه فعاليت علويان و شيعه را هموار مى‌ساخت. با روى كار آمدن متوكل سخت گيرى مجدداً آغاز شد و سركوبى معتزله و شيعه مجدداً شروع شد. با شهادت امام جواد، عليه‌السلام، در سال ٢٢٠ هجرى قمرى فرزند شش ساله او امام على‌النقى، عليه‌السلام، به امامت رسيد و آن زمانى بود كه دستگاه خلافت عباسى رو به ضعف نهاده بود و فساد و عياشى گسترش يافته و مسايل دينى از يادها رفته بود.

سيوطى مى‌نويسد:

متوكل غرق در شهوات و باده گسارى بود. وى در حرمسراى خود چهار هزار كنيز داشت.[١] امام هادى، عليه‌السلام، با استفاده از ضعف و آشفتگى دستگاه خلافت به تبيين و گسترش مبانى اعتقادى اسلام و رهبرى و هدايت امت مسلمان همت گمارد و از سرچشمه زلال امامت تشنگان حقيقت را سيراب كرد. دانش پژوهان و حق جويان از هر سو به مدينه آمدند تا از دانش خدادادى امام بهره جويند. امام هادى، عليه‌السلام، كه از فزونى جمعيت شيعيان در