با توجه به مطالب ذكر شده در فوق مى‌توان به اين نتيجه رسيد كه در تمام اين كشورها مفهوم پيام سياستمدارانى كه داراى تمايلات مذهبى هستند آزادى است. اين افراد يك هدف يا بيزارى مشترك نسبت به روشهاى حكومت غيرمذهبى كه از لحاظ معنوى آن را ضعيف مى‌پندارند؛ دارند.

اين چنين گرايشاتى كه در بالابه آنها اشاره شد موجب گشته تا حتى غربيان و رهبران مذاهب ديگر از جمله مسيحيان بيش از پيش به طرف مسلمين گرايش پيدا كنند و حتى سعى نمايند تا باب گفتگو و حل اختلافات را باز نمايند به طورى كه اخيراً در جريان نشستى كه در مصر بين پانزده كشيش آلمانى و روحانيون مسيحى و مسلمان انجام شد و ترتيب‌دهنده اين نشست نيز مجله اكتبر بود تمام روحانيون مسيحى پس از گفتگوهاى طولانى با طرفهاى متعدد به اين نتيجه رسيدند كه اسلام دين گذشت و تفاهم با اديان ديگر است. اسلام با هيچ غير مسلمانى سر ستيز ندارد و مسلمانان برابرى و مساوات ميان خود و غيرمسلمانان را باور دارند و به برادرى انسانى و همكارى ميان صاحبان اديان معتقدند. با اين همه، مسلمانان بايد به وظيفه خودشان در ترسيم چهره‌اى از اسلام به منظور مقابله با اقدامات گمراه كننده عمل كنند.[٢]

از تمامى اظهارات فوق مى‌توان نتيجه‌اى را كه شايد هميشه به گونه‌اى متفاوت، امّا، با يك مضمون در اين سرى از مقالات به آن مى‌رسيم ابراز نمود و آن اينكه يك نوع خودآگاهى و رشد معنوى در دنياى در حال تكامل و رشد است كه فراتر از ماديات عمل كرده و حتى ماديات را عامل توقف و مانع رشد و تكامل مى‌داند و اين تنها عقيده ما نيست، بلكه حتى افرادى نظير آقاى تددانيلز اهل فيلادلفيا هر هفته كه ادبيات سال ٢٠٠٠ را بررسى مى‌كند بيش از پيش بر اين باور ايمان مى‌آورد كه هزاره بعدى زمان ظهور منجى آخرالزمان است.[٣]

پس بياييم ما نيز خود را آماده سازيم و براى قدم نهادن در مسيرى كه رو به سوى آينده‌اى پر بركت دارد و براستى از هر حيث بهار جاودان و واقعى جهان خواهد بود، توشه معنويت برگيريم.

و من اللّه توفيق‌

پى‌نوشتها:

[١]. نيويورك تايمز، مقاله‌اى تحت عنوان مذهبى‌ترين قرن، نويسنده: مايكل نواك، مترجم: على شادروح، ٢٤ مه ٣) ١٩٩٨ خرداد ماه ١٣٧٧) ص ١.

[٢]. همان منبع، ص ١.

[٣]. همان منبع، ص ٣.

[٤]. المركوريو، به نقل از كريسچين ساينس مانيتور، مقاله‌اى تحت عنوان نقش كليدى مذهبى در سياست بين المللى، مترجم: فرشيد پرتو، ٦ ژوئيه ١٩٩٦، ص ١.

[٥]. همان منبع، ص ٢.

[٦]. همان منبع، ص ٣.

[٧]. همان منبع، ص ٢.

[٨]. مجله اكتبر، مقاله‌اى تحت عنوان نگرانى غربيها از گسترش اسلام در غرب) گفتگو با ١٥ كشيش آلمانى (؛ مترجم: محمد حسين زوار كعبه، ١١ اكتبر ١٩٩٥، ص ٢.

[٩]. لوپوئن، مقاله‌اى تحت عنوان در جستجوى آخرالزمان، نويسنده: ژان سباستين سلتى، ٣٠ دسامبر ١٩٩٥، ص ١.