ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٦٥ - اختصاص آيه تطهير به پنج تن

زمامداران حق هستند. كه حقّ از آنان جدا نمى‌شود. گويا حق را داير مدار آنان قرار داده كه هر جا آنهاباشند و يا هر جا بروند حق هم با آنها مى‌رود همچنانكه شتر از زمام و افسار خود پيروى مى‌كند؛ و رسول خدا، صلّى‌اللّه‌عليه‌وآله، بر صدق اين قضيه تأكيد مى‌كند و مى‌فرمايد: و أدرالحق معه حيث دار [خدايا] حق را با آن حضرت بگردان، هر جا كه او بگردد. در خطبه فرمود: وألسنةالصدق‌ عترت زبانهاى راست گفتار خدايند. اين فقره از الفاظ شريفه قرآنيه است، خداوند مى‌فرمايد: وَ اجْعَلْ لِي لِسانَ صِدْقٍ فِي الْآخِرِينَ‌[١]

بار خدايا براى من زبان راستگو در امتهاى آتيه قرار بده. آرى هنگامى كه هيچ حكمى و هيچ سخنى از آنها صادر نمى‌شود مگر آن كه موافق با حق و مطابق با صواب باشد، گويا خداوند آنهارا زبان راست گفتار (ألسنه الصدق) قرار داده كه اصلًا سخن دروغى از آنهاصادر نمى‌شود، بلكه راستگويى، اقتضاى طبيعى و فطرى آنها است. (در دنباله خطبه فرمود): فأنزلوا هم بأحسن منازل القرآن‌ اهل بيت و عترت را در بهترين جايگاه مراتب قرآن قرار دهيد[٢] در اين عبارت سرى است عظيم و آن اين است كه مكلفين را امر فرموده به اين كه عترت را در عظمت، اجلال، قدر، رتبه، انقياد و اطاعت حكم ايشان، به جاى قرآن بدانند.

مراد اصلى از عترت، على، عليه‌السلام، است‌

سپس ابن ابى‌الحديد مى‌گويد: اگر كسى بگويد: منظور اميرالمؤمنين، عليه‌السلام، از عترت در اين كلام چه كسانى هستند؟ مى‌گوييم: مراد آن حضرت از عترت در اين كلام خود آن حضرت و دو فرزندش، عليهم‌السلام، هستند. و اصل در حقيقت خود آن حضرت است، زيرا كه فرزندانش تابع آن حضرت‌اند، و نسبت آنان به آن حضرت مثل نسبت ستارگان درخشنده به آفتاب تابان است. و رسول خدا، صلّى‌اللّه‌عليه‌وآله، اين معنا را با كلام خود أبوكما خيرٌ منكما پدر شما بهتر از شما است.[٣] آشكار فرمود.

اختصاص آيه تطهير به پنج تن‌

ابن ابى‌الحديد در شرح نهج‌البلاغه آورده است كه رسول خدا، صلّى‌اللّه‌عليه‌وآله، عترت خود را، هنگامى كه فرمود: إنى تارك فيكم‌الثقلين كتاب‌اللّه و عترتى ... و بعد فرمود: و عترتى أهل بيتى معين فرمود؛ و هنگامى كه آيه‌ أَنَّما يُرِيدُ اللَّهُ ... نازل شد و آن حضرت كساء را بر روى ايشان انداخت و گفت: أللّهم هؤلاء أهل بيتى فأذهب عنهم‌الرّجس با اين بيان، عترت خود را مشخص نمود.

پى‌نوشتها:

[١]. سوره بقره (٢)، آيه ٢١٣.

[٢]. سوره احزاب (٣٣)، آيه ٣٦.

[٣]. سوره ال‌عمران (٣)، آيه ٦٤.

[٤]. سوره احزاب (٣٣)، آيه ٣٣.

[٥]. فيض‌السلام، على نقى، ترجمه و شرح نهج‌البلاغه، نامه ٢٨، ص ٨٩٤.

[٦]. سوره صافات (٣٧)، آيه ١٣٣- ١٣٦.

[٧]. سوره هود (١١)، آيه ٧٣.

[٨]. سوره شعراء (٢٦)، آيه ١٦٩- ١٧١.

[٩]. سوره هود (١١)، آيه ٨١.

[١٠]. سوره نمل (٢٧)، آيه ٥٧.

[١١]. سوره فجر (١٥)، آيه ٥٨- ٦٥.

[١٢]. سوره هود (١١)، آيه ٤٥- ٤٦.

[١٣]. سوره صافات (٣٧)، آيه ١٣٠، در مورد آيه مزبور اين توضيح ضرورى است كه گروهى از قرّاء ال را به فتح الف و كسر لام قرائت كرده‌اند، اما بيشتر قراء اين كلمه را به كسر الف و سكون لام قرائت كرده‌اند. ر. ك: الطبرسى، ابوعلى‌الفضل بن‌الحسن، مجمع‌البيان فى تفسيرالقرآن، ذيل آيه مزبور. ج ٨، ص ٧١١.

[١٤]. سوره مؤمن (٤٠)، آيه ٤٦.

[١٥]. سوره طه (٢٠)، آيه ١٣٢.

[١٦]. مراد آيه ٣٣ سوره احزاب است. كه مى‌فرمايد: إنما يريد اللّه ليذهب عنكم‌الرجس أهل‌البيت و يطهّركم تطهيراً.

[١٧]. ر. ك. الموحدالابطحى، سيدعلى، آيةالتطهير، ج ١، ص ٢١٥- ٢٢٤.

[١٨]. سوره ال‌عمران (٣)، آيه ٦١.

[١٩]. سوره طه (٢٠)، آيه ١٣٢.

[٢٠]. سوره صافات (٣٧)، آيه ١٣٠.

[٢١]. سوره مؤمن (٤٠)، آيه ٤٦.

[٢٢]. سوره نحل (١٦)، آيه ٤٣؛ سوره انبياء (٢١)، آيه ٧.

[٢٣]. سوره نور (٢٤)، آيه ٣٦.

[٢٤]. ر. ك: الحسينى‌الشاه عبدالعظيمى، حسين‌بن احمد، تفسير اثنا عشرى، ج ١٠، ص ٤٤٢- ٤٤٥.

[٢٥]. الطباطبائى، محمد حسين، الميزان فى تفسيرالقرآن، ج ٥، ص ٨٠- ٨٣.

[٢٦]. سوره شعراء (٢٦)، آيه ٨٤، اين قسمتى از دعاى حضرت ابراهيم است كه در وجود عترت اهل بيت مصداق پيدا كرده است.

[٢٧]. ابن‌الحديد، شرح نهج‌البلاغه، ج ١، ص ٢٩٦.

[٢٨]. همان.