ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٢١ - ب) راه كارهاى فردى
٢. مصونيّتسازى فرهنگى
هجرت از بلاد كفر يك انتقال فيزيكى از مناسبات جاهلى است و هجرتى از غرب جغرافيايى است اما آنچه از بدعتها و بىدينىها كه در تمام عالم پراكنده شده و به دار اهل ايمان هم راه يافته است را طور ديگر بايد سدّ كرد تا بتوان به بهبود رابطه ايمانى و بندگى و تصحيح رابطه با امام خويش اقدام نمود. حضرت آيتالله بهجت در اين باره نيز دو دستور شاخص دارند:
اول، طى طريق سلف: گويا ائمه ما (ع) اين مطلب را اتمام حجت كردهاند، لذا فرمودهاند: براى فرج بسيار دعا كنيد. البته نه اينكه لقلقه زبان باشد. و نيز فرمودهاند «تمسّكوا بالأمر الأوّل؛ به راه و رسم نخست عمل كنيد» يعنى در وقايع و رويدادهاى تازه، آنگونه كه در گذشته، عمل مىكرديد عمل كنيد.
دوم، احتياط و توقف: ائمه ما به ما ياد دادهاند كه به يقينيات عمل كنيم و هر جا يقين نداشتيم توقف و احتياط كنيم.[١]
ولى از ايشان سؤال شد: از حضرت رسول (ص) درباره آخرالزمان و فتنههاى آن نقل شده كه فرمودهاند: تشخيص تكليف در آن زمان مشكل است پس چه بايد كرد؟ پاسخ فرمودند:
اگر به دست آوردن تكليف مشكل باشد، احتياط كردن كه مشكل نيست! بايد توقف كرد و احتياط. براى ما اتمام حجت شده است.[٢]
و در جاى ديگر بيانى دارند:
پس در فتنههاى آخرالزمان كه مانند پارههاى شب تاريك است، شايسته است احتياط و توقف نمودن تا راه حق روشن شود و همگان توان احتياط را دارند و آن سلاح عمده اهل ايمان است. و تنها كسى نجات مىيابد كه در ايمان خود استوار بوده، براى تعجيل فرج دعا كند و در اعتقاد به تمام عقايد حقّ ملتزم و استوار باشد.[٣]
واضح است نهادينه شدن اين دستور در ميان مؤمنين، از اختلاط فرهنگى با اجانب و به تعبير ايشان از هم جنسى و هم شكلى كه زمينهساز تسلط سياسى آنهاست جلوگيرى مىكند.
چه بسيار از مشهورات زمانه كه مشمول اين اصل مىشود و چه بسيار رفتارها و صناعات و ... كه تجنّب يا توقّف در آنها به صلاح ايمان و ولايت شيعيان است.
ايشان به طور كلى در اينگونه امور اجتماعى با نگاهى خاصّ نگريسته، مىگويند:
«ما نبايد در امور اجتماعى به ديگران نگاه كنيم و از اين و آن پيروى كنيم زيرا افراد معصوم نيستند، هر چند بزرگ و بزرگوار باشند، بلكه بايد نگاه كنيم و ببينيم اگر خودمان تنها بوديم و ديگران نبودند، آيا انجام مىداديم يا نه؟ نبايد به ديگران كار داشته باشيم! ما نبايد خود را با اهل سنت قياس كنيم! ما بايد رضا و ميل امام زمان (عج) را در كارها به دست آوريم، چه در مصرف سهم امام (ع) و چه در كارهاى اجتماعى.[٤]
اهميت راهكارهاى اجتماعى براى حفظ از گزند كفار اينقدر زياد است كه ايشان گرد هم نشستن شيعه و سنّى براى چاره انديشى را لازم مىداند:
بنابراين آيا حال كه همه مسلمانان- چه شيعه و چه سنى- اعتقاداً يا عملًا- زعيم ندارند نبايد در كنار هم بنشينند و چارهانديشى كنند؟ آيا نبايد محافظت و مواظبت كنيم؟! آيا نبايد بنشينيم و راه محافظه را پيدا كنيم كه چگونه از دست دشمن در امان باشيم تا دين و دنيا و مذهب ما محفوظ بماند؟[٥]
ايشان توسّلات و عزادارىها و زيارات را ظرف الصاق و اتصال به امام و از اينرو مورد تهاجم كفّار معرفى مىنمايد:
اين توسّلات، عزادارىها، سوگوارىها، زيارت قبور اهل بيت (ع)، علامت آن است كه اهل ايمان به آنان اتّصال و الصاق دارند و هنوز از آنان منحرف نشدهاند، لذا كفار و دست نشاندههاى آنان دستور داشتند كه بين مسلمانان و قرآن- تا چه برسد به مساجد و تكايا و مجالس عزا و روضه خوانى- جدايى بيندازند، زيرا همه آنها ضد خواستههاى سلاطين جور بودند لذا فرمان تخريب قبور يا تعطيلى مجالس روضهخوانى را دادند.[٦]
ب) راهكارهاى فردى
نمىتوان كتمان كرد كه ديدگاه آيتالله العظمى بهجت بيش از آنكه از ايشان چهره يك مصلح اجتماعى نشان دهد، سيماى يك عالم اخلاق را به نمايش مىگذارد كه به حوزه اجتماع، سياست و فرهنگ هم نظر دارد لكن با رويكردى اخلاقى؛ لذا توصيههاى اجتماعى او نيز رنگ و بوى اخلاقى دارد. در راهكارهاى فردى، اين شخصيت با اين رويكرد آشكارتر مىشود.
ايشان مشكل اصلى را در ضعف رابطه مأمومان با امام خويش در حوزه علم و عمل (عقيده و ايمان، و رفتار) مىديد لذا محور دعوت او بر اصلاح خويش بود.
در پاسخ به اين پرسش كه: ايشان چگونه ارتباط خود را با اهلبيت، به ويژه صاحبالزمان (عج) تقويت كنيم؟ چنين پاسخ دادهاند:
اطاعت و فرمان بردارى از خداوند، بعد از شناخت او، موجب محبتّ به او مىشود و همچنين موجب محبت كسانى كه خداوند آنها را دوست مىدارد؛ كه عبارتند از انبيا و اوصيا كه محبوبترين آنها به خداوند حضرت محمدو آل او (ع) مىباشند و نزديكترين آنها به ما صاحبالعصر (عج) مىباشد.[٧]
واضح است عبادات و به خصوص ادعيه و توسلات در تقويت اين رابطه نقشى جدى دارد از اين رو ايشان حتى در قبال فتنه تهاجم آمريكا به افغانستان هم فرمودند:
در اين فتنههاى اخير، مخصوصاً فتنه جنگ آمريكا در افغانستان بايد «اللّهمّ اشغل الظّالمين بالظّالمين ...» را زياد خواند. ظالمان به بهانههاى بيهوده و دروغ و به هر بهانهاى مىخواهند مسلمانان را از بين ببرند. بايد به حضرت ولى عصر (ع) توسل كرد و درخواست كرد كه اين فتنهها به خود ظالمان برگردد.[٨]
سفارش به دعا و تضرع، به خصوص دعاى فرج يا تثبيت ايمان، زياد در كلمات ايشان به چشم مىخورد. البته نكته قابل توجه در اينباره اين است كه، معظمله اولًا توبه را شرط