ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ١١ - از نگاه ديگران
و در نجف نيز از محضر عالمان و اساتيد آن ديار بهرهها بُرد و در درس خارج امام خمينى (ره) شركت جدّى داشت. در ميان سالهاى تحصيلش با فضلا و اساتيد بسيارى، رابطه دوستى داشت كه براى نمونه مىتوان به آيتالله جوادى آملى و آيتالله امينى اشاره كرد.
تمام سالهاى حياتش در حكومت ستمشاهى پهلوى، صرف مبارزات جدّى شد كه حاصل اين مبارزات، تبعيدهاى مداوم به شهرهايى چون: قم، نجف، مشهد، كرمان، ماهان، گلپايگان، اصفهان و كاشمر بود. امّا كسى كه جهاد با ظلم پيشه اوست در تبعيد هم، دست از مبارزه نمىكشد. او در همه شهرستانها با ساير مبارزان در حدّ قدرتش همكارى داشت و پس از پيروزى انقلاب و آغاز جنگ تحميلى هم، دوشادوش ساير رزمندگان در جبههها حضور يافت.
او در سالهاى عمر شريفش، فعاليتهاى بسيارى را به انجام رسانده، چنانكه بسيارى از علما و اساتيد امروز، از شاگردانش هستند و در درسهاى وى حضور جدّى داشتند.
علىاكبر فيض كه بعدها به آيتالله على مشكينى معروف شد، دوره مقدمات و سطح را بارها تدريس كرده، سالها به تدريس خارج فقه و اصول اشتغال داشت. همچنين درس تفسيرش از دروس مشهور حوزه علميه قم بوده است.
او در زمانى كه برخى اين تصوير غلط را در ميان مسلمانان شايع مىكردند كه قرآن شيعيان متفاوت از قرآن اهل سنت است، در زمانى كه قيمت خريد قرآن در خارج از كشور براى مسلمانان و علاقمندان به اسلام بسيار بالا بود، به چاپ قرآن در تيراژ بالا، كيفيت مطلوب و قيمت بسيار پايين همّت گمارد، و چاپخانه و مؤسسه الهادى را بدين منظور تأسيس كرد، كه قرآنهاى گستردهيى از اين رهگذر در خارج از كشور در اختيار تشنگان كلام وحى قرار گرفت.
آيتالله مشكينى، يكى از مؤثرترين افراد در عرصههاى مختلف بود و رمز موفقيتش نيز تنها در اين بود كه او پيش از اصلاح ديگران، به اصلاح خويش و تزكيه نفس خود پرداخت. از ويژگىهاى برجسته و ممتازش مىتوان به توجه جدّى به حديث، و تعبّد و تعلق به اهل بيت (ع) اشاره كرد.
٢٥ سال رياست مجلس خبرگان رهبرى و رياست «شوراى بازنگرى قانون اساسى» تنها در خور كسى است كه هميشه مىگفت: «روايتى را براى شما نمىخوانم، مگر آنكه ابتدا خود به آن عمل كنم».
اين عالم فرزانه و مجاهد نستوه، پس از طى دوران نسبتاً طولانى بيمارى در سنّ ٨٦ سالگى دعوت حق را لبيك گفت. روحش شاد
آثار
آيتالله مشكينى، همزمان با تحصيل، تدريس و نيز فعاليتهاى سياسى و مسئوليتهاى مهم، هيچگاه قلم را بر زمين نگذاشت و آثار بسيارى تأليف كرد كه عمده آنها در چهار بخش عمده: فقه و اصول، اخلاق و علوم قرآنى، قابل دستهبندى است. از ميان آثار وى مىتوان به موارد زير اشاره كرد:
١. تفسير سوره صاد،
٢. تفسير سوره آل عمران،
٣. ترجمه فارسى كلّ قرآن،
٤. اصطلاح الاصول،
٥. مصطلحات الفقه،
٦. الرسائل الجديد،
٧. حاشيه توضيحى بر كتاب مضاربه عروةالوثقى،
٨. الفقه المأثور،
٩. المنافع العامة،
١٠. واجب و حرام احكام الزامى،
١١. رسائل خمس،
١٢. ازدواج در اسلام،
١٣. بحث تكامل از نظر قرآن،
١٤. زمين و آنچه در آن است،
١٥. تقليد چيست؟،
و ...
از نگاه ديگران
مقام معظم رهبرى درباره ايشان فرمودند: «... رفتار و عمل او بيش از بيان شيرين و رسايش، دعوت كننده به ايمان و پارسايى، و حقطلبى و حقگويى بود. جايگاه رفيع او در نظام جمهورى اسلامى و رياست مجلس خبرگان رهبرى از آغاز تشكيل اين مجلس-
كه نشانه حرمت و مكانت او در چشم نخبگان و علماى بزرگ و اساتيد مبرّز روحانى كشور است- هرگز نتوانست در تواضع و فروتنى او، يا در زندگى زاهدانه و دامن پاك او كمترين خدشهاى وارد آورد.
او جامع علم و عمل و جهاد و زهد و تشخيص و سلوك صائب و مستقيم و بدون انحراف بود. فقدان اين عالم ربّانى و اين روحانى جليل القدر، ضايعهاى بزرگ است ...
- آيتالله العظمى صافى گلپايگانى: «آيتالله مشكينى بدون برخى مصلحت ورزىها بر حاكميت احكام نورانى اسلام تأكيد داشتند».
- آيتالله العظمى نورى همدانى: «آيتالله مشكينى در زهد و صفا و اخلاص ممتاز بود. او از نخستين پيشتازان انقلاب بود».
- آيتالله العظمى مظاهرى: «آيتالله مشكينى فقيه و مجاهد و شخصيتى بى بديل بود».
پىنوشت:
با استفاده از: روزنامه جامجم، شماره ٢٠٦١، (٩/ ٥/ ١٣٨٦)؛ روزنامه همشهرى، شماره ٤٣٣١ (١٠/ ٥/ ١٣٨٦)؛ روزنامه خراسان، شماره ١٦٧٦١ (١١/ ٥/ ١٣٨٦)؛ روزنامه رسالت، شماره ٦٢٠٩ (١٠/ ٥/ ١٣٨٦)؛ روزنامه، رسالت، شماره ٦٢٠٨ (٩/ ٥/ ١٣٨٦)؛ روزنامه جامجم، شماره ٢٠٦٣ (١١/ ٥/ ١٣٨٦)؛ روزنامه خراسان، شماره ١٦٧٦٠ (١٠/ ٥/ ١٣٨٦)؛ كتاب هفته، شماره ٧٣٤ (١٣/ ٥/ ١٣٨٦)