يا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ وَ اللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكافِرِينَ‌

اى پيامبر! آنچه كه پروردگارت به تو دستور داده است به مردم ابلاغ كن كه اگر اين كار را انجام ندهى، رسالت خود را به پايان نرسانده اى و خدا تو را از مردم حفظ مى كند و گروه كافران را هدايت نخواهد كرد.

خطاب ايه به گونه اى است كه خداوند متعال، رساندن امرى خطير و مهم را به عهده آن جناب گذاشته است كه اگر به انجام نرسد، گويا رسالت ناتمام تلقى مى شود.

و چه امرى مهم تر از اين كه در برابر ديدگان حدود صد و بيست هزار نفر، رسماً على (ع) را به جانشينى و خلافت و وصايت خود معرفى فرمايد و وى را به اين مقام منصوب كند. به همين دليل، دستور توقف صادر شد و كاروان زائران، در اين مكان، از حركت باز ايستاد.

حضرتش نماز ظهر را با جماعت خواند و سپس در حالى كه ميان جمعيت، بر روى نقطه بلندى كه از جهاز شتر و ديگر وسايل در دسترس ترتيب داده بودند، قرار گرفت، با صداى بلند و رسا، خطبه غدير را ايراد فرمود. با سيرى گذرا و نگاهى اجمالى به اين خطبه، مى توان آن را در يازده فراز ترسيم كرد.

فرازهاى خطبه غدير

١. حمد و ثناى الهى‌

پيامبر (ص) در اوّلين بخش، حمد و ثناى الهى را به جاى آورده و قدرت، عدالت، علم، كرم، لطف و رحمت حق تعالى را ذكر فرمود و اين كه خداوند مثل و مانند و همتا و شريكى ندارند، پاك و منزه و قدوس است. سپس به بندگى خود و اظهار خضوع در مقابل ذات حضرت حق شهادت داد. در مجموع در اين فراز، يك دوره درس توحيد و بيان صفات ثبوتيه و صفات سلبيه خداوند متعال را متذكّر شد.

٢. ذكر فرمان الهى‌

پيامبر (ص) مطلب اصلى را صريحاً بيان كرده و فرمود: فرمانى قاطع و روشن از طرف خداوند متعال، مبنى بر اعلان امامت و ولايت امير المؤمنين (ع) آمده است و خداوند، از من راضى نمى شود مگر آنچه در حق على به من امر كرده، ابلاغ كنم. سپس ايشان ايه ٦٧ سوره مائده را تلاوت كرد و فرمود:

اى مردم! من در رساندن آنچه خداوند بر من نازل كرده، كوتاهى نكرده ام و سبب نزول اين ايه را براى شما بيان مى كنم: جبرييل سه مرتبه بر من نازل شد و از طرف خداوند سلام، پروردگارم- كه او سلام است- مرا مأمور كرد كه در اين محل اجتماع به پا خيزم و بر هر سفيد و سياهى اعلام كنم: على بن ابى طالب، برادر من، وصى، و جانشين من بر امتم و امام بعد از من است. نسبت او به من، همانند نسبت هارون به موسى است؛ جز اين كه پيامبرى بعد از من نيست و او صاحب اختيار شما، بعد از خدا و رسولش است.

٣. اعلام رسمى ولايت و امامت دوازده امام (ع)

حضرت در اين قسمت از سخنان خود، امامت دوازده امام بعد از خود را به طور رسمى بيان كرد تا ريسمان طمع طمع كاران يك باره بريده شود و اشاره فرمود كه: ولايت آن ها بر همه انسان ها، در همه زمان ها و مكان ها و در جميع امور نافذ است. آن ها نيابت تامه از خدا و رسول، در همه اعمال و رفتار و تبيين حلال و حرام دارند و شك كننده در اين امر كافر است. بخشى از اين فراز، اين گونه مى باشد:

اى مردم! اين مطلب را درباره او بدانيد و بفهميد و بدانيد كه خداوند او را براى شما صاحب اختيار و امامى قرار داده كه بر مهاجرين و انصار و تابعين آن ها به نيكى، بر روستايى و شهرى، بر عجمى و عربى، بر آزاد و بنده،