ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٦٠ - نگرشى به زيارت آل ياسين
نمونهها چونان چراغى راه را مىنمايانند، گردنهها و عقبهها را جلوهگر مىكنند، انگيزه حركت مىآفرينند و بالاخره يك آرمان را واقعى، ملموس و ممكن نشان مىدهند.
اين نمونهها در وقت افتادن و خستگى دوباره از جاى جستن را ممكن مىسازند چنانكه بازو در بازوى آنان مىتوان تا بىنهايت رفت. آنها در عين داشتن كمال، نيل به كمال را در وجههاى عمومى و عام شدنى اعلام مىكنند و علىرغم حضور در ساحتى والا در ميان مردم و با آنان مىزيند و فراز و نشيبها را با آن طى مىكنند. حضور ملموس و محسوس نمونهها بر فرش زمين باعث گشوده شدن راهها و معبرها مىشود. دستگيرى كه به دليل وسعت وجود همه خلل و فرج را مسدود مىسازند و در هيچ موضوعى و پيشامدى پاسخ نمىدانم نمىدهند. شايد از همين روست كه آخرين ويژگى را در جامعيت و واقعى بودن يك آرمان و پيشنهاد اعلام داشتم.
همه الگوهاى پيشنهادى از مشكل بزرگى رنج مىبرند؛ عدم جامعيت.
وقتى جريان روشنفكرى دين را از سياست جدا مىكند، معترف به آن است كه به بخشى از نيازها و يا تمنيات طبيعى آدمى كارى ندارد، نمىشناسدش، پاسخ روشنى برايش ندارد و از اين رو رهايش مىكند. وقتى سكولاريسم و سوسياليسم به جهان مادى مىپردازند و قلم نفى بر عالم روحانى و ملكوتى مىكشد استعداد مرگ و نيستى را در خود مىپرورد.
مرگ سرنوشت محتوم همه طرحهايى است كه تنها به بخشى از وجود آدمى توجه مىكنند.
چگونه مىتوان به بخش حيوى و جسمى آدمى پرداخت امّا از نفس او و همه آنچه را كه بارز مىسازد و همه قواى پنهان و آشكارش غافل ماند، به همان سان كه نمىتوان از روح نهفته در سينه آدمى غفلت كرد و تعلق خاطر او را به عالم امر و ساحت ملكوت به فراموشى سپرد.
اگر آدمى را يافتيد كه قادر به ترك تام و تمام جسم يا نفس خود باشد، مىتوانيد اميدوار باشيد الگوهاى پيشنهادى يك وجهى و يك ساحتى هم مىتوانند دوام و بقا آورند و مطلوب واقع شوند. حضور آدمى در عرصه خاك، انعكاس حضور موجودى است چند ساحتى، موجود غريبى كه در هر يك از ساحتها وجهى از خود را بارز مىسازد و از هيچ كدام هم براى هميشه نمىتواند غفلت كند. از همين روست كه او سر در پى سخن و طرحى مىگذارد كه جامعيت را در عين ملموس بودن دستورالعملهايش درك كند و پذيرايش شود.
و امّا بعد! بسيارى از سالهاى پس از جنگ را از كيسه خورديم، از گذشته دم زديم، مدال ايام ماضى را بر كنار سينه زديم و همه آنچه را كه