ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٦٧ - سكوت حكيمانه، راهى فراسوى خير و سعادت
سكوت حكيمانه، راهى فراسوى خير و سعادت
در «تحفالعقول» آمده است كه امام رضا (ع) فرمودهاند:
«الصَّمتُ بابٌ مِن أَبوابِ الحِكمَة؛[١]
سكوت، درى از درهاى حكمت و دانايى و صوابانديشى است.»
و نيز بيان داشتهاند:
«إِنَّ الصَّمتَ يَكسِبُ المُحَبَة إنَّهُ دليلٌ على كلّ خَير؛[٢]
سكوت جلب محبّت مىكند و مىتواند براى دستيافتن به هرگونه خير و سعادت، دليل و رهنمون انسان باشد.»
اين سخنان سنجيده امام رضا (ع)، يكى از نكات دقيق تربيتى و اخلاقى سازنده را گوشزد مىكند؛ چرا كه سخن گفتن گاهى ممكن است به صورت عامل و گذرگاهى براى نگونبختى ابدى و ورود انسان به آتش دوزخ درآيد؛ همانگونه كه مىتواند عامل رهايىبخش آدمى از شقاوت و بدبختى باشد؛ امّا بايد يادآور شد كه اگر قلب آدمى زلال و پاكيزه باشد، هيچ چيزى در آن صورت، پاكيزهتر از زبان نخواهد بود؛ لذا امام رضا (ع) سكوت را به عنوان حكمت و دانايى و فرزانگى برشمردهاند.
از اينرو، آن كسى كه بهجا و به موقع، راه سكوت را در پيش مىگيرد، در واقع، ابواب سعادت و نيكبختى را فراسوى خود مىگشايد.
از سوى ديگر، سكوت بهجا را مىتوان راهى به سوى سلامت روانى و كمال اخلاقى و نيل به معارف و آگاهىها دانست؛ به اين معنى كه اگر فردى سكوت را در جاى خود بر سخن گفتن ترجيح دهد و در چنين مواردى، بدان پايبند باشد، در واقع، قلب و درون خود را از شهوات و آفات روانى فارغ ساخته و براى نيل به هدف مطلوب، راه را در برابر خود هموار مىسازد. سكوتى اينچنين كه از فراست و هوش و انديشه و تفكّر مايه مىگيرد، نشانه قدرت و توانايى است و نبايد آن را دليلى بر ضعف و نارسايى تلقّى كرد. محىالدّينبنعربى مىگويد:
اگر كسى خواهان آن است كه باطن و درونش سازندگى يابد و سخن