ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٢٢ - ٤٧ انتظار، چه تأثيرى در بعد اجتماعى دارد؟
نمىكند و در راه آن هدفها از سعى و تلاش باز نمىايستد و همواره به امام خود اقتدا مىكند؛ امامى كه در برابر مشكلات شكننده و حوادث كوبنده قرنها و عصرها استوار و نستوه ايستاده و ذرّهاى در اصالت راه و كار خود ترديد نكرده است.
حضرت مهدى (عج) فرمودند:
«لِأَنَّ اللَّهَ مَعَنَا وَ لَا فَاقَةَ بِنَا إِلَى غَيْرِهِ وَ الْحَقُّ مَعَنَا فَلَنْ يوحِشَنَا مَنْ قَعَدَ عَنَّا؛[١]
... چون خدا با ما است، نيازى به ديگرى نيست، حقّانيت با ما مىباشد و كنارهگيرى عدّهاى از ما، هرگز سبب وحشت ما نخواهد شد.»
آرى! امام مهدى (عج) در چنين انتظارى به سر مىبرد و با چنين ايمانى در اين شب يلداى زندگى، استوار و تزلزل ناپذير ايستاده است و جامعه «منتظر» و امّت چشم به راه نيز بايد اين ويژگىها را در امام موعود و «منتظر» خويش، نيك بشناسد و تا حدّ امكان، مانند خود او در انتظار باشد.
٤٥. عناصر تشكيلدهنده انتظار چيست؟
انتظار ظهور منجى، هيچ گاه به حقيقت نمىپيوندد؛ مگر در صورتى كه سه عنصر اساسى در آن محقّق گردد:
١. عنصر عقيدتى؛ شخص منتظر بايد ايمان راسخى به حتمى بودن ظهور منجى و نجات بخشى او داشته باشد؛
٢. عنصر نفسانى؛ به اين معنا كه شخص منتظر بايد در حالت آمادگى دائمى به سر ببرد؛
٣. عنصر عملى و سلوكى؛ شخص منتظر بايد به قدر استطاعت خود در سلوك و رفتارش، زمينههاى اجتماعى و فردى را براى ظهور منجى فراهم نمايد.
با نبود هر يك از اين سه عنصر اساسى، انتظار حقيقتاً معنا پيدا نمىكند.
٤٦. چه نوع انتظارى راجح است؟
انتظار فرج بر دو گونه است:
١. انتظارى كه سازنده است، تحرّك بخش است، تعهّد آور است و عبادت، بلكه با فضيلتترين عبادات است.
از مجموعه آيات و روايات اسلامى استفاده مىشود كه ظهور مهدى موعود (ع) حلقهاى است از حلقه هاى مبارزه اهل حق با اهل باطل كه به پيروزى نهايى اهل حق منتهى مىشود. سهيم بودن يك فرد در اين سعادت، موقوف به اين است كه آن فرد عملًا در گروه اهل حق باشد. امامان و رهبران معصوم الهى به طور روشن و صريح، با ارائه تصويرى مناسب از انتظار، روى برداشت درست و صحيح از مفهوم آن تكيه داشتهاند و انتظار را از مقوله عمل به حساب آوردهاند. بنابراين پيامبر (ص) مىفرمايند:
«أَفْضَلُ أَعْمَالِ أُمَّتِى انْتِظَارُ الْفَرَج؛[٢]
افضل اعمال امّت من انتظار فرج است.»
همچنين در روايتى ديگر از امام صادق (ع) مىخوانيم:
«أَفْضَلُ الْأَعْمَالِ انْتِظَارُ الْفَرَجِ مِنَ اللَّه؛[٣]
بزرگترين اعمال انتظار فرج از خداست.»
اهمّيت آمادگى و زمينهسازى را مىتوان در پيام امام صادق (ع) يافت كه فرمودند:
«لَيُعِدَّنَّ أَحَدُكُمْ لِخُرُوجِ الْقَائِمِ وَ لَوْ سَهْما؛[٤]
بايد هر كدام از شما براى خروج قائم آمادگى پيدا كند؛ اگرچه با تهيه كردن يك تير باشد.»
٢. انتظارى كه ويرانگر است؛ بازدارنده است؛ فلجكننده است و نوعى اباحىگرى است. برداشت قشرى از مردم از مهدويت و قيام و انقلاب مهدى (عج) اين است كه صرفاً ماهيت انفجارى دارد و فقط و فقط از گسترش، اشاعه و رواج ظلمها، تبعيضها، اختناقها و حقكشىها ناشى مىشود، آنگاه كه صلاح به نقطه صفر برسد و حقّ و حقيقت هيچ طرفدارى نداشته باشد.
اين نوع برداشت، از آن جهت كه با اصلاحات مخالف است و فسادها و تباهىها را به عنوان مقدّمه يك انفجار مقدّس و موجّه مىشمارد، بايد «شبه ديالكتيكى» خوانده شود، با اين تفاوت كه در تفكّر ديالكتيكى با اصلاحات از آن جهت مخالفت مىشود و نابهسامانىها از آن جهت تشديد مىشود كه شكاف وسيعتر شود و مبارزه پيگيرتر و داغتر گردد؛ ولى اين تفكّر عاميانه فاقد اين مزيت است و فقط به اشاعه فساد و تباهى اهمّيت مىدهد كه خود به خود، منجر به نتيجه مطلوب بشود.
اين نوع برداشت از ظهور و قيام مهدى موعود (عج) و اين نوع انتظار فرج كه منجر به نوعى تعطيلى در حدود و مقرّرات اسلامى مىشود و نوعى اباحىگرى به شمار مىآيد، به هيچ وجه با موازين اسلامى و قرآنى موافقت ندارد.
٤٧. انتظار، چه تأثيرى در بعد اجتماعى دارد؟
انتظار در ابعاد گوناگون حيات انسانى، آثار مهمّى دارد و بيشترين تأثير آن در بعد تعهّدات و مسئوليتهاى اجتماعى و احساس ديگرخواهى و