يكى از عمده‌ترين فعّاليت‌هاى مشترك كشورهاى غربى و آمريكا در بررسى عملكردها و آمادگى برنامه‌هاى تدوين شده و به چالش كشيدن مديريت مقابله با بيوتروريسم، تهديد و امنيت زيستى، آمادگى در برابر بيمارى‌ها با انتشار جهانى، از جمله آنفولانزا (نوع غيرانسانى) است. بر همين اساس، مسئوليت مقابله با تهديدهاى بيولوژيك يا بيوتروريسم در بين بخش‌هاى مختلف حكومت، تقسيم مى‌گردد. اين تقسيم‌بندى وابستگى كامل به قوانين كشورى، توانمندى‌ها، مديريت و تخصيص منابع، تجارب موجود و چگونگى پذيرش تهديد از سوى سياست‌گذاران و مديران اصلى جامعه دارد.

مانورهاى اروپايى‌

«مانور نگهبان جديد» از سوى «آژانس حفاظت بهداشت بريتانيا»، در روزهاى نوزدهم و بيستم اكتبر ٢٠٠٥ م. اجرا شد. اين مانور، نخستين مانور اروپايى از دو مانور اجرا شده است كه به وسيله مديريت كلّ حمايت از مصرف‌كننده و حفاظت بهداشتى، جهت ارزيابى توانايى و ظرفيت دولت‌هاى عضو، دولت‌هاى عرصه اقتصادى اروپايى و «سوئيس»، با دخالت «كميسيون اروپا»، «كنترل بيمارى‌هاى عفونى اروپا»، «يروپل» و «سازمان بهداشت جهانى»، در پاسخ به بحران‌هاى بهداشت جهانى برگزار گرديد.

«مانور نيوواچ من» براى ارزيابى ارتباطات، پاسخ‌ها و اعمال متقابل در طى انتشار عمدى آبله و نيز به عنوان تكميل طرح‌هاى مناسب پيشامد احتمالى از سوى دول عضو، برگزار شد.

امور مهمّى كه در طى مانور شناسايى شد، موارد زير هستند:

- اجراكنندگان، به طور كامل از لحاظ مسائل بين‌المللى و ملّى دچار مشكل بودند و تمايل در تمركز بر پاسخ‌هاى ملّى، پيش از رسيدگى به امور بين‌الملل وجود داشت؛

- نمونه‌هاى زيادى از مشكلات جدّى ارتباطى، در امور فنّى و شيوه كار موجود بود؛

- سيستم‌هاى پاسخ و هشدار و هشدار سريع عوامل شيميايى و بيولوژيكى، در طى مانور، مورد استفاده قرار گرفت كه مجالى براى ارزيابى كارآمدى آنها نيز بود. سيستم پاسخ و هشدار به عنوان ابزار پشتيبانى از تصميم (اتّخاذ شده) در طى مانور به كار گرفته شد؛ يعنى هدفى كه براى آن طرّاحى نشده بود. اين سيستم بايد در راستاى هدفى به‌كار رود كه برايش طرّاحى شده است. نتايج زير از اين مانور به دست آمده است:

- بايد نقش و مسئوليت كميسيون اروپا و مركز بيمارى‌هاى عفونى اروپا از سوى دولت‌هاى عضو، بهتر پذيرفته شود؛

- به اكثر درخواست‌هاى متوسط در سطح ملّى، بدون ارجاع به (يا مشاوره با) ديگران پاسخ داده شود؛

- گسترش و بهبود توانايى كميسيون اروپا در پاسخ هماهنگ به بحران‌ها، بسيار مطلوب خواهد بود؛

عقيده كلّى پس از مانور نيوواچ اين بود كه ارتباطات، ابزار حياتى جهت هماهنگى مؤثّر در سرتاسر اروپا، در طى بحران، به جهت ارتقاى راندمان، بهبود يابند.

تجربه‌هاى حاصل از مانور، منجر به ايجاد «سيستم اطّلاعات بيمارى‌ها و فوريت بهداشتى» شد كه بعدها در مانور «سرزمين مشترك» مورد استفاده قرار گرفت.

مانور «كامان گرند» نيز از سوى «آژانس حفاظت بهداشت بريتانيا»، ظرف دو روز، يعنى ٢٣ و ٢٤ نوامبر ٢٠٠٥ م. با هدف ارزيابى توانايى و ظرفيت دولت‌هاى عضو، دولت‌هاى عرصه اقتصادى اروپا و «سوئيس» براى پاسخ به آنفولانزاى پاندميك، اجرا شد. مانور، اهداف مشابه مانور نيوواچ را تعقيب مى‌كرد.

مسائل عمده‌اى كه در طى مانور شناسايى شد، موارد زير بود:

- دوباره در مراحل ابتدايى مانور، تمركز تعداد زيادى از شركت‌كنندگان بر مسائل ملّى، بيشتر از امور بين‌الملل بود؛

- در عين حال كه به ابعاد بين‌المللى طرح‌هاى پاسخ ملّى توجّه مى‌شود، كميسيون بايد توسعه بيشتر طرح عمومى را لحاظ كند؛

- لازم است مسئوليت‌ها و نقش سازمان بهداشت جهانى، كميسيون اروپا و مركز بيمارى‌هاى عفونى اروپا در طى پاسخ بحران، از سوى دولت‌هاى عضو اتّحاديه اروپا، بهتر پذيرفته شود؛

- از مركز سيستم‌هاى پاسخ و هشدار، دوباره به عنوان ابزار پشتيبانى تصميم اتّخاذ شده استفاده شود. همچنين اين مانور نشان داد كه سيستم اطّلاعات بيمارى‌ها و فوريت‌هاى پزشكى به تقويت بيشترى نياز دارد؛

- دولت‌هاى شركت‌كننده به مراكز كنترلى مجهّز به سيستم‌هاى سودمند در ارتباط با ديگر دولت‌ها، كميسيون اروپا، آژانس‌هاى همكار و نيز سازمان‌هاى بين‌المللى، به ويژه سازمان بهداشت جهانى نياز دارند؛

- همكارى مى‌بايست در عرصه ارائه موضوع‌هاى متوسط مشترك و هماهنگ، تقويت شود؛

- به مذاكره بيشترى جهت روشن ساختن تأثير بسته شدن مرزها، به ويژه در جابه‌جايى داروها و واكسن‌ها نياز است؛

- در حدود يك ماه بعد از مانور اوّل و در طى مانور، دولت‌هاى عضو تا اندازه‌اى تمايل قابل ملاحظه‌اى به تقسيم واكسن‌ها و موادّ ضدّويروسى براى بهبود وضعيت مقابله دارند كه بازتابى از تمايل شركت‌كنندگان براى اقدام سريع مى‌باشد. اين مطلب سبب جريان آسان‌تر مانور «كامان‌گرند» شد و وضعيت دستاوردهاى علمى را براى اجراكنندگان بهبود بخشيد.

عقيده كلّى ناشى از مانور كامان‌گرند نيز اين بود كه ارتباطات، ابزار حياتى در هماهنگ‌سازى مؤثّر كلّ اروپا مى‌باشد.

سؤال اينجاست كه در كشورهاى اروپايى كه تهديد جدّى وجود ندارد، ايجاد هماهنگى يا برگزارى مانور و تمرين‌هاى متعدّد و طرّاحى سيستم اعلام و گزارش‌دهى و جمع‌آورى اطّلاعات براى چه شكل گرفته است؟