ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٦٦ - در صورت كوتاهى كودك در انجام مسئوليت، چه بايد كرد؟
آگاه كرد.
گاهى ممكن است ناشى از الگوبردارى و تقليد رفتار والدين باشد.
در كل، كودك بايد از انتخاب خود، درس بگيرد.
بنابراين كارى كنيد عواقب سهلانگارى يا اشتباهش را بپذيرد؛ به عنوان مثال اگر كودك مسئوليت جمعآورى و مرتّب كردن وسايل بازى خود را نمىپذيرد، اسباببازىها براى مدّت مشخّص متناسب با تحمّل كودك از دسترس او دور نگه داشته شوند و اين كار نبايد با پرخاشگرى باشد؛ زيرا بروز خشم و عصبانيت فقط كارها را دشوار مىكند. اگر فرزندتان تمايل ندارد كارى انجام دهد، به طور واضح و فقط يكبار ديگر، كارى را كه قرار بوده انجام دهد، به او يادآورى كنيد. بهتر است اين يادآورى نيز همراه با شوخى باشد. مثلًا بگوييد: لباسهاى ريختهشده كف اتاق صدايت مىكنند. كى مىخواهى جوابشان را بدهى؟
به تلاش او در برابر مسئوليت داده شده توجّه كنيد و از سرزنش كردن او نيز بپرهيزيد. سرزنش كردن سبب مىشود كودك تصوّر كند هرگز نمىتواند شما را راضى نگه دارد؛ بنابراين دست از تلاش بر مىدارد.
به ياد داشته باشيم با گذشت زمان، كودك در كارهايش مهارت پيدا مىكند، بر آنها مسلّط مىشود و از عهده انجام كارها، بهتر برمىآيد.
پذيرفتن مسئوليت همچنين نبايد با احساس گناه يا بدهكارى يا اعمال زور و مبارزه همراه باشد؛ بلكه بايد بدون فشار مالى يا عاطفى مطرح شود. اگر فردى احساس كند با زور او را مجبور به انجام كارى كردهاند، ممكن است او هم، چنين روشى را در پيش بگيرد؛ يعنى علاوه بر نپذيرفتن آن مسئوليت، سعى كند از طريق زورگويى يا لجبازى، به خواستههاى خود برسد.
نكته بسيار مهم درباره مسئوليت اين است كه اجبارى براى پذيرش درخواست وجود نداشته و در واقع، مسئوليت، انتخابى آگاهانه است؛ درست مثل قراردادى است كه همه اجزاى آن، براى طرفين مشخّص است.
بنابراين:
- مسئوليتپذيرى مهارتى است كه كودك بايد كسب كند و در آن راستا، والدين به او كمك كنند؛
- آموختن وظايف شهروندى، يعنى مسئول بودن در قبال خود و ديگران، از خانواد آغاز مىشود.
فراموش نكنيد كه:
- خودتان الگوى خوبى براى آنها باشيد.
كودك بايد قادر باشد مسئوليتهايى كه متوجّه اوست، تشخيص دهد و بشناسد.