ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ١٠ - ٢ ظاهر و باطن قرآن نزد اهل بيت (ع)
امام، قرآن ناطق
اسماعيل شفيعى سروستانى
زائر آلمحمّد (ص) در وقت قرائت زيارت پر معنى و فيض «آلياسين»، خطاب به امام و حجّت حى خداوند مىگويد:
«السَّلَامُ عَلَيْكَ يا تَالِىَ كِتَابِ اللهِ وَ تَرْجُمَانَه؛[١]
سلام بر تو اى دنبالكننده و ترجمان و مفسّر كتاب خدا!»
آن روز كه آيه مباركه «ياأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ»[٢] نازل شد، هر كه جان و دلش به قرآن بود، دريافت آنكه اطاعتش، تالى تلوّ خداوند متعال و به اذنالله در عرض طاعت اوست، كلامش نيز تالى تلوّ كلام الله و سيره و سنّتش نيز تالى و دنبالهروى بىكم و كاست سنّت ممدوح خداوند متعال است. گويى هر دو، يعنى كتابالله و آلالله مصداق و ما به ازاى خارجى يك حقيقت واحدند كه بر عرصه هستى مجال حضور و ظهور يافتهاند. شايد از همينرو بود كه رسول مكرّم اسلام (ص) در آخرين روزهاى زندگى پربركتشان، درباره دو ميراث گرانبهاى خود فرمودند:
«إِنِّى تَارِكٌ فِيكُمُ الثَّقَلَيْنِ مَا إِنْ تَمَسَّكْتُمْ بِهِمَا لَنْ تَضِلُّوا كِتَابَ اللهِ وَ عِتْرَتِى أَهْلَ بَيْتِى- وَ إِنَّهُمَا لَنْ يفْتَرِقَا حَتَّى يرِدَا عَلَىَّ الْحَوْضَ؛[٣]
همانا من شما را ترك مىكنم و در ميان شما، دو امانت نفيس مىگذارم كه اگر بدانها تمسّك جوييد، هرگز گمراه نمىشويد: كتاب خدا و اهل بيتم را. اين دو هيچگاه از هم جدا نمىشوند تا آنكه سر حوض بر من وارد شوند ....»
رسول الله (ص) اين ثقل را قرين و عديل هم معرفى و جداناپذيرى آن دو را الىالأبد و هميشگى اعلام فرمود.
پرواضح است كه به همان سان كه قرآن نازل شده، معصوم و از هرگونه خطا و لغزش است، ضرورتاً عديل و قرين آن نيز معصوم است. از اين عبارت آسمانى، چند برداشت مىتوان داشت:
١. كسى قرآن را نمى داند، جز اهل بيت (ع)
امام باقر (ع) فرمودند:
«جز دروغگو هيچكس از مردم ادّعا نكند كه تمام قرآن را چنانكه نازل شده، جمع كرده است و كسى جز على بنابىطالب (ع) و امامان پس از وى، آن را چنانكه خداى تعالى فرستاده، جمع و نگهدارى نكردهاند.»[٤]
٢. ظاهر و باطن قرآن نزد اهل بيت (ع)
امام باقر (ع) فرمودند:
«جز اوصياى پيغمبر، كسى را نرسد كه ادّعا كند ظاهر و باطن تمام