«الزَّانِيَةُوَ الزَّانِي فَاجْلِدُوا كُلَّ واحِدٍ مِنْهُما مِائَةَ جَلْدَةٍ وَ لا تَأْخُذْكُمْ بِهِما رَأْفَةٌ فِي دِينِ اللَّهِ إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ وَ لْيَشْهَدْ عَذابَهُما طائِفَةٌ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ؛[٢]

زن و مرد زناكار را هر يك صد ضربه بزنيد و اگر به خدا و روز قيامت ايمان داريد، مباد كه در حكم خدا نسبت به آن دو، دستخوش ترحّم گرديد و بايد كه به هنگام شكنجه كردنشان، گروهى از مؤمنان حاضر باشند.»

پيش‌بينى چنين مجازات‌هاى شديدى براى جرايم جنسى از دو جنبه قابل تحليل است:

يك- بازدارندگى خصوصى‌

بى‌ترديد، يكى از اهداف اجراى حدود، بازدارندگى خاص است. مجازات‌ها، هم پيش و هم پس از ارتكاب جرم، همچون موانعى براى ارتكاب جرم عمل مى‌كنند؛ البتّه در جاهايى كه كيفر جرم، اعدام است، بازداشتن بزهكار از اجراى جرم، پس از اجراى مجازات معنا ندارد. كيفرهاى غير از اعدام كه براى جرايم جنسى مستوجب حدّ پيش‌بينى شده، با هدف بازدارندگى خصوصى سازگارى دارند، صد تازيانه خوردن، آن هم در حضور گروهى هر چند اندك از مؤمنان، مى‌تواند براى كسانى كه قصد دارند مرتكب جرايم جنسى شوند، بازدارنده باشد.

تحمّل صد تازيانه در حضور جمعى از مؤمنان، مجازاتى است داراى دو جنبه: نخست اينكه از نظر جسمانى، كيفرى است دردآور و افراد به آسانى لذّت زودگذر زنا را بر تحمّل اين بار گران ترجيح نمى‌دهند؛ دوم اينكه كيفرى است ترذيلى و خواركننده؛ حتّى براى كسى كه بتواند درد حاصل از اين مجازات را بپذيرد، تحمّل خوارى و ننگ ناشى از آن دشوار است؛ مگر در مورد كسانى كه چنان از اصول ارزش‌هاى اخلاقى دور افتاده باشند كه براى شرف و حيثيت اجتماعى‌شان ارزشى قائل نباشند؛ البتّه چنين كسانى نادرند. شايد قرآن مجيد با به كار بردن واژه «عذاب» در مورد مجازات زنا به هر دو جنبه نظر داشته است. در روايات نيز به اين جنبه از كيفر زنا تصريح شده است.[٣] در روايتى از امام رضا (ع) آمده است:

«وَ عِلَّةُ ضَرْبِ الزَّانِى عَلَى جَسَدِهِ بِأَشَدِّ الضَّرْبِ لِمُبَاشَرَتِهِ الزِّنَا وَ اسْتِلْذَاذِ الْجَسَدِ كلِّهِ بِهِ فَجُعِلَ الضَّرْبُ عُقُوبَةً لَهُ وَ عِبْرَةً لِغَيرِهِ وَ هُوَ أَعْظَمُ الْجِنَاياتِ؛[٤]

تازيانه را از آن‌رو با شدّت بر بدن زناكار مى‌زنند كه بدنش مرتكب زنا شده و تمام اجزاى تنش از اين كار لذّت برده است. بنابراين، تازيانه عقوبتى براى او و عبرتى براى ديگران است و زنا از بزرگترين جنايت‌هاست.»

دو- بازدارندگى عمومى‌

در جاهايى كه كيفر جرايم جنسى مستوجب حدّ، اعدام است، مى‌توان دست‌يابى به هدف بازدارندگى عمومى را مدّ نظر دانست؛ هم از آن‌رو كه اهدافى چون اصلاح بزهكار و بازدارندگى خصوصى منتفى است و هم از آن‌رو كه كيفر اعدام، مجازاتى شديد است كه با اين هدف سازگارى دارد. گويا كسى كه مرتكب اين جرايم مى‌شود، چنان به ورطه تباهى سقوط كرده است كه اميدى به اصلاح او نيست و تنها بايد براى عبرت ديگران كشته شود.[٥]

شايد بتوان رويكرد شارع، مبنى بر سخت‌گيرى در اثبات جرايم جنسى را در راستاى تأكيد بر نقش بازدارندگى عمومى كيفر تحليل كرد؛ زيرا هرگاه كيفرى به دفعات و درباره افراد زيادى اجرا شود، وصف بازدارندگى عمومى خود را از دست مى‌دهد. مَثلى كهن مى‌گويد: عزاى عمومى، جشن همگانى است. اگر نظام حاكم بر ادّله اثبات جرايم جنسى به گونه‌اى طرّاحى شود كه اين جرايم به آسانى اثبات و مجازات‌ها اثبات شوند، ديگر اين كيفرها نه آن‌قدر خواركننده‌اند و نه چندان بازدارنده. گفته مى‌شود پيامبر اكرم (ص) در طول دوران رسالت خود، تنها شش نفر را رجم كرد؛ دو تن از اين شش نفر، زن و مردى يهودى بودند كه يهوديان به اختيار خود، حكم كردن درباره آنان را به پيامبر اكرم (ص) واگذار كرده بودند.[٦]

نتيجه‌

براى سامان‌دهى روابط زن و مرد در جامعه اسلامى، بايستى با نگاهى نظام‌مند به احكام مرتبط با روابط زن و مرد، زمينه‌هاى فرهنگى، اجتماعى لازم براى تحقّق آنها را در جامعه، به وجود آورد تا در نهايت، ديدگاه جامع اسلام در اين زمينه، محقّق شود. بر اين اساس، شناخت اصول نظريّه جنسى اسلام و تفاوت اين نظريّه با نظريّه‌هاى غربى، امرى ضرورى است.

با توجّه به مطالب يادشده، براى گسترش فرهنگ عفاف و حجاب در جامعه و نهادينه كردن آن، به جاى اقدامات سطحى، مقطعى و موردى، بايد در پى شناخت، تبيين و تحقّق نظريّه جنسى اسلام با همه وجوه و ابعاد آن بود و تلاش كرد كه با اقدامات گوناگون فرهنگى، اجتماعى و اقتصادى زمينه را براى اجراى كامل اين نظريّه و نظام به‌هم‌پيوسته فراهم كرد.

در پايان بحث از اصول نظريّه جنسى اسلام، يادآورى اين مطلب ضرورى است كه بحث يادشده صرفاً يك بحث نظرى نيست؛ بلكه مبنايى است براى هرگونه برنامه‌ريزى، سياست‌گذارى و اجراى طرح‌هاى مختلف در حوزه روابط زن و مرد در جامعه؛ از گسترش فرهنگ عفاف و حجاب و مقابله با بدحجابى تا سامان‌دهى روابط جنسى و جلوگيرى از ناهنجارى‌ها و آسيب‌هاى جنسى. به بيان ديگر، موفّقيت نظام اسلامى در همه زمينه‌هاى يادشده، در گروى توجّه به نظريّه جنسى اسلام و تلاش براى تحقّق تماميت اين نظريّه با همه جوانب آن در جامعه است.

بى‌ترديد، تا زمانى كه امكان ارضاى مشروع و متعادل جنسى براى همه دختران و پسران در آستانه سنّ ازدواج فراهم نشود، نمى‌توان انتظار داشت كه ناهنجارى‌ها و آسيب‌هاى جنسى در جامعه، كاهش قابل‌