طبّ سنّتى ايران، شايد پس از يك دوره فترت يكصد ساله و با وجود تأكيد رهبر فقيد انقلاب، حضرت امام خمينى (ره) و مقام معظم رهبرى مبنى بر احيا و گسترش آن، اخيراً مورد توجه مسئولان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكى قرار گرفته و پس از طى مراحل قانونى به‌صورت يك رشته دانشگاهى به تصويب «شوراى عالى برنامه‌ريزى كشور» رسيده است.

اگر چه به‌نظر نمى‌رسد تأسيس مراكز درمانى طبّ سنّتى به شيوه مراكز مشابه (همانند هندوستان) بتواند زيان‌هاى ناشى از اين بى‌توجهى و فترت طولانى‌مدت را جبران كند امّا جاى اميدوارى است كه درصورت تحقق اين امر، وقوع تحولى اساسى در اين زمينه، امكان بهره‌مندى عموم مردم از اين ميراث غنى ايرانيان را از مجراى رسمى و قانونى ميسّر سازد. با دكتر محمد عباديانى، مدرس دانشكده طبّ سنّتى دانشگاه علوم‌پزشكى تهران پيرامون وضعيت طبّ سنّتى در كشور، جايگاه و روند رو به رشد آن در دانشگاه‌ها به گفت‌وگو نشستيم.

از سابقه طبّ سنّتى در كشورمان و روند رشد آن شروع كنيم.

در دنيا مكاتب پزشكى بسيار محدود بودند و هنوز هم هستند، امّا روش‌ها و شيوه‌هاى درمانى بسيار متعدد و متكثر بوده و هست. يك مكتب پزشكى همواره براساس يك تفكر منطقى يا فلسفى شكل گرفته است. مثلًا مكتب طبّ چينى براساس تفكر «تائو» (دائو) و مكتب طبّ هندى يا آيورودا براساس تفكر «ودا» صورت گرفته كه هر يك از اينها يك مكتب فلسفى هستند. آنچه امروز از آن به‌عنوان طبّ سنّتى ياد مى‌شود سه بخش دارد:

يك بخش آن «طبّ فولكلوريك» است و در واقع طبّ بومى در ميان اقوام مختلف ايرانى برگرفته از تجربيات يا تعليمات صاحبان تجربه است. بخش ديگر با عملكرد عطارى‌ها، شكسته‌بندها و ... مرتبط است. فعاليت طبّ سنّتى كه در قرن اخير مطرح بوده، منسوب به اين دو گروه است. بخش سوم كه در واقع مكتب پزشكى- ايرانى است و نام اصلى‌اش «مكتب طبّ اخلاطى» است، براساس تفكر عناصر و اخلاط به‌وجود آمده است. اين مكتب در واقع مادر مكاتب پزشكى جهان است و متفرّعات زيادى هم دارد و تنها مكتبى است كه قابليت علمى- پژوهشى و آموزشى آن طى قرون و اعصار بر سراسر جهان پزشكى سيطره داشته است.

پس از تحولاتى كه در نظام سياسى و حكومتى ايران رخ داد به‌خصوص در دوران ورود حكومت‌هاى استعمارگر فعاليت حكما محدود و محدودتر و آموزش اين مكتب پزشكى متوقف شد و رفته رفته حكماى قديم از صحنه خارج شدند، بعد هم در ايران از مكتب طبّ اخلاطى، نام و نشانى نماند تا اينكه در اثر مرور زمان عده‌اى در جاى‌جاى كشورمان به خاطر عُلقه‌ها و نيازهايشان اقدام‌