بزرگان شهر قم وقتى از اين خبر مطلع شدند، به استقبال آن حضرت شتافتند و در حالى كه موسى بن خزرج، بزرگ خاندان اشعرى زمام ناقه آن حضرت را به دوش مى‌كشيد و عدّه فراوانى از مردم، پياده و سواره، گرداگرد كجاوه حضرت در حركت بودند، حدوداً در ٢٣ ربيع الاول سال ٢٠١ ق. حضرت وارد شهر قم شد. سپس در محلى كه امروز «ميدان مير» ناميده مى‌شود، شتر آن حضرت در جلوى منزل موسى بن خزرج زانو زد و افتخار ميزبانى حضرت نصيب او شد. آن بزرگوار به مدت ١٧ روز در اين شهر زندگى كرد و در اين مدت، مشغول عبادت و راز و نياز با پروردگار متعال بود. محلّ عبادت آن حضرت در مدرسه «ستيّه» بود كه هم اكنون با نام «بيت النور» محل زيارت ارادتمندان آن حضرت است. سرانجام در روز دهم ربيع الثانى سال ٢٠١ ق. با اندوه فراوان ديده از جهان فرو بست و شيعيان را در ماتم خود به سوگ نشاند. مردم قم با تجليل فراوان پيكر پاكش را به سوى محلّ فعلى كه در آن روزگار بيرون شهر و به بابلان معروف بود، تشييع كردند. پس از دفن حضرت معصومه (س)، موسى بن خزرج سايبانى از بوريا بر فراز قبر شريفش قرار داد تا اينكه حضرت زينب، فرزند امام جواد (ع) به سال ٢٥٦ ق. اوّلين گنبد را بر مزار قبر شريف عمه بزرگوارش بنا كرد و بدين سان، تربت پاك آن بانوى بزرگوار اسلام، قبله‌گاه قلوب ارادتمندان به اهل بيت و دارالشفاى دل‌سوختگان عاشق ولايت و امامت شد.[١]

پس از وفات حضرت معصومه (س) سه تن از دختران موسى مبرقع، پسر امام جواد (ع) به نام‌هاى امّ محمد، ميمونه و بريهيه كنار آن حضرت دفن شدند. محدث قمى از بانوان ديگرى نيز نام برده است كه در كنار مرقد مطهر حضرت معصومه (س) مدفون هستند مانند: زينب، دختر امام جواد، امّ اسحاق، كنيز محمد بن موسى مبرقع و امّ حبيب، كنيز محمد بن احمد بن موسى مبرقع. بنابراين، در مجموع شش تن از امام زادگان و نوادگان امام جواد (ع) در كنار مرقد مطهر حضرت معصومه (س) دفن شده‌اند و شايسته است آنان كه مرقد شريف حضرت معصومه (س) را زيارت مى‌كنند از آنها نيز ياد كنند، گرچه با اين جمله كوتاه باشد: «السلام عليكنّ يا بنات رسول الله، السلام عليكنّ و رحمة الله و بركاته؛ سلام بر شما اى دختران رسول خدا (س) سلام بر شما و رحمت و بركت خدا بر شما».[٢]

نام شريف آن بزرگوار؛ فاطمه و مشهورترين لقب آن حضرت، معصومه است. پدر بزرگوارش امام هفتم شيعيان، حضرت موسى بن جعفر (ع) و مادر مكرّمه‌اش، حضرت نجمه خاتون است. آن بانو، مادر امام هشتم نيز هست. بنابراين حضرت معصومه (س) با حضرت رضا (ع) از يك مادر هستند. ولادت آن حضرت در روز اوّل ذيقعده سال ١٧٣ هجرى قمرى در مدينه منوّره واقع شده است. ديرى نپاييد كه در همان سنين كودكى، با مصيبت شهادت پدر گرامى خود در حبس هارون در شهر بغداد مواجه شد. لذا از آن پس، تحت مراقبت و تربيت برادر بزرگوارش حضرت على بن موسى الرّضا (ع) قرار گرفت. در سال ٢٠٠ ق. در پى اصرار و تهديد مأمون عباسى، سفر تبعيدگونه حضرت رضا (ع) به مرو انجام شد و آن حضرت بدون اينكه كسى از بستگانش و اهل بيت خود را همراه ببرند، راهى خراسان شدند.»

يكى از ويژگى‌هاى حضرت معصومه (س) اين بود كه به علوم اسلام و آل محمّد (ص) آگاهى داشت و جزو راويان و محدثان به شمار مى‌رفت. اگرچه تمام روايت‌هاى آن حضرت به دست ما نرسيده است، ولى به برخى احاديثى كه از آن حضرت نقل شده، اشاره مى‌كنيم:

١. در كتاب ارزشمند «الغدير»، به نقل از كتاب‌هاى متعدد اهل سنت، حديث غدير از آن بانوى بزرگوار اين گونه‌

نقل شده است: «دختران امام كاظم (ع)، فاطمه (معصومه) و زينب و ام كلثوم گفتند: روايت كرد براى ما فاطمه، دختر امام صادق (ع) و گفت: روايت كرد براى من فاطمه، دختر امام باقر (ع) و او گفت: روايت كرد براى من فاطمه، دختر امام سجاد (ع) و او گفت: روايت كردند براى من فاطمه و سكينه، دختران امام حسين (ع) و آنها گفتند: روايت كرد ما را امّ كلثوم، دختر فاطمه زهرا (س) و او از مادرش فاطمه زهرا (س) دختر پيامبر روايت كرده كه آن حضرت فرمود: «آيا فراموش كرديد سخن رسول خدا (ص) در روز غدير خم را كه فرمود: هر كس كه من مولا و رهبر او هستم، پس على مولا و رهبر اوست؟ و نيز به على (ع) فرمود: «نسبت تو به من، مانند نسبت هارون به موسى است».

٢. فاطمه [معصومه‌]، دختر امام كاظم (ع) و او از فاطمه، دختر امام صادق (ع) و او از فاطمه، دختر امام باقر (ع) و او از فاطمه، دختر امام سجاد (ع) و او از فاطمه، دختر امام حسين (ع) و او از زينب، دختر على (ع) و او از فاطمه زهرا، دختر رسول خدا (ص) روايت كرد كه فرمود: «آگاه باشيد! كسى كه با حبّ آل محمد از دنيا رفت، شهيد از دنيا رفته است».[٣]

سالروز شهادت آن بانوى بزرگوار را به امام موعود (ع) و موعوديان گرامى تسليت عرض مى‌كنيم.

پى‌نوشت‌ها:

١. مهتاب اهل بيت (ع)، به كوشش: سيد حسين اسحاقى، ص ٣.

٢. مهدى مراد حاصل، كريمه اهل بيت، روزنامه همشهرى، ٩/ ١/ ١٣٨٧، ص ٣.

[٣]. ر. ك: كريمه اهل بيت، ص ٤؛ مهتاب اهل بيت، ص ١٨.

[٤]. كريمه اهل بيت (ع)، ص ٤

[٥]. مهتاب اهل بيت (ع)، ص ٢٤.

[٦]. همان، صص ٣٢ و ٣٥.