ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٨٠
فمينيستها نيز كاملًا با اين نوع شبيهسازىها به مخالفت برخاستند. شمارى از رهبران نهادهاى مدنى نيز بر اين نكته انگشت گذاردند كه شهروندان بايد نهايت هشيارى خود را حفظ كنند و اجازه ندهند از اين پيشرفتها، استفاده ابزارى سودجويانه و افراطى به عمل آيد.
به يك اعتبار، مرزبندى ميان كسانى است كه معتقد هستند همه امور را بايد به بازار و نيروهاى خودمحور بازار واگذار كرد و از مداخله در كار بازار خوددارى كرد و افراد ديگرى معتقدند كه تصميمات بايد با مشاركت افراد جامعه اتخاذ شود. به اين ترتيب، شهروندان اكنون بايد به اين نكته توجه كنند كه اگر در اين انديشه بودهاند كه با اقدامى آگاهانه، تأثيرى بر مسير امور بگذارند، زمان آن همين امروز است.
تحقيقات شما بيشتر در حوزه مطالعات زيستمحيطى بوده، آيا معتقديد كه موضوع اين فناورىها نيز در قلمرو مباحث زيستمحيطى است؟
پاسخ مثبت است. كتاب قبلى من «پايان طبيعت» كه به بيست زبان زنده ترجمه شده، به موضوع گرم شدن دماى زمين پرداخته بود. مسئله اصلى در اين كتاب آن بود كه تغييراتى كه از رهگذر مداخله آدمى در زيستبوم انسان، در شرف پديدار شدن است، چنان ابعاد عظيمى دارد كه اگر همگى ما در مواجهه با آن به همكارى با يكديگر و مشاركت تمام عيار نپردازيم، نتايج اين امر بسيار فاجعهآميز خواهد بود. در كتاب اخير نيز همين نكته از زاويه ديگرى مورد توجه قرار گرفته است.
شما براى كتاب خود، عنوان «كافى است»(Enough) را برگزيدهايد. اين گزينش به چه دليلى صورت گرفته و مضامين مطرح در اين كتاب، چه تفاوتى با آثار مشابه در اين زمينه دارد؟
اغلب آثارى كه با نگاهى نقّادانه در خصوص فناورىهاى در حال ظهور، قلمفرسايى كردهاند، به نتايج و تبعات عملى يا اجتماعى اين تحولات، نظر داشتهاند. نظير اينكه اين قبيل فناورىها نمىتوانند به درستى كار كنند و زيان آنها بيش از فايده است، يا آنكه به پيدايش نخبگانى كمك مىكنند كه اداره امور را در دست مىگيرند و دموكراسى و مشاركت عامه را از بين مىبرند. اين نقدها در جاى خود صحيح هستند، امّا به مسئله موقعيت فردى و هويت آدمى نمىپردازند. عنوان «بس است» به همين اعتبار براى كتاب انتخاب شد. پرسش اين است كه آيا ما به حدّ بيشترى از راحتى مادى، هوش، عمر و ... نياز داريم، يا آنكه آنچه در اختيار داريم برايمان بس است. پاسخ به اين پرسش مستلزم مشاركت عمومى و بهرهگيرى از خرد جمعى است. اگر ما به موقع به پاسخ اين پرسش دشوار نپردازيم، فناورىهاى جديد به عوض ما، پاسخ را انتخاب خواهند كرد.
پىنوشتها:
منبع: لندن خبرگزارى جمهورى اسلامى در لندن.
[١].
Enough: Genetic Engineering and the End of Human Nature.