همگى مى‌دانيم كه او پس از يك رشته امتحان‌هاى سخت به مقام امامت نائل آمد و تمام اين امتحانات در دوران نبوت او رخ داد، مانند ذبح اسماعيل و غيره، و اين بيان ثابت مى‌كند كه مقام امامت از مقام نبوت برتر است.

ب) برخى از انبيا كه به صورت كلى از آنها نام برده شده است مانند:

«و آنان را پيشوايانى قرار داديم كه به فرمان ما مردم را هدايت مى‌كردند و انجام كارهاى نيك و برپاداشتن نماز و اداى زكات را به آنها وحى كرديم و تنها ما را عبادت مى‌كردند».[١]

و در آيه ديگر مى‌فرمايد:

«ما برخى از آنان را پيشوايانى قرار داديم كه به امر ما- مردم را- هدايت مى‌كردند، زيرا آنان شكيبايى، پيشه ساخته بودند».[٢]

لفظ «منهم؛ از جمله ايشان» در آيه دوم حاكى از آن است كه همه پيامبران به مقام امامت ارتقا نيافته‌اند، بلكه تنها برخى از آنان داراى چنين مقامى بودند.

امامان دوازده‌گانه، نبى و پيامبر نيستند، زيرا پيامبر گرامى (ص) خاتم پيامبران و رسولان است، ولى از جانب خدا، امام و پيشوا مى‌باشند، با توجه به اين اصل، برترى آنان بر پيامبرانى كه مقام امامت را نداشتند، قطعى بوده و با غير آنان از نظر فضيلت و برترى يكسان خواهند بود. سيد هبة الدين شهرستانى در پاسخِ نامه محقق «اوائل المقالات» مى‌نويسد: «خلافت و جانشينى سيد رسولان، كمتر از مقام نبوت نيست، بنابراين امامان ما اگرچه داراى مقام نبوت نبودند، ولى جانشين برترين پيامبران بودند»، آنگاه مثالى را يادآور مى‌شود و مى‌گويد: «چه بسا وزير يك دولت بزرگ و ابرقدرت، به مراتب بالاتر و برتر از رئيس يك دولت كوچك باشد».

پى‌نوشت‌ها:

افق حوزه، ش ١٧٦.

[١]. اوائل المقالات، صص ٨١- ٨٢.

[٢]. مختلف القرآن و متشابه، ج ٢، صص ٤٤- ٤٥.

[٣]. اوائل المقالات، صص ٨٢- ٨٣، بخش پاورقى.

[٤]. صحيح بخارى، ج ٦، صص ٢٢٣، صحيح مسلم، ج ٧، ص ٥٩؛ كتاب الفضايل باب معجزات النبى؛ سنن الترمذى، ج ٤، ص ٣٧٠، ح ٥١٥٦، العقد الفريد، ج ٤، ص ٢٥١؛ شرح نهج‌البلاغة ابن ابى الحديد، ج ١١، ص ٦٦.

[٥]. سوره آل عمران (٣)، آيه ٦١.

[٦]. سنن ترمذى، ج ٥، ص ٥٩٥، ح ٣٧٢٠؛ مستدرك حاكم، ج ٣،

ص ٦، ح ٤٢٨٩.

[٧]. خصائص نسائى، ص ٢٤، ترجمه امام على، ج ٧١، ص ٣٦٩، ح ٤٦٦.

[٨]. كنزالعمال، ج ١٥، ص ١١٨، ح ٣٤٠.

[٩]. كنزالعمال، ج ١٥، ص ١١٨، ح ٣٤٠.

[١٠]. سوره بقره (٢)، آيه ١٢٤.

[١١]. سوره انبياء (٢١)، آيه ٧٣.

[١٢]. سوره سجده (٣٢)، آيه ٢٤.