اخلاق مديريت - آخوندی، مصطفی - الصفحة ٨٨ - انگيزههاى چاپلوسى

آن نيز كار آسانى نيست. برخى از اسباب و انگيزه‌هاى تملّق و چاپلوسى عبارتند از:

١- رياست‌طلبى‌

جاذبه ظاهرى جاه و مقام، سبب آلودگى به رذيله چاپلوسى مى‌شود و افراد رياست‌طلب، براى حفظ مقام خويش يا رسيدن به مقامى برتر، تن به تملّق مى‌دهند.

رياست‌طلب هم از فرادست و هم از فرودستان خويش، تملق مى‌كشد؛ او نزد فرادست خود به اين دليل چاپلوسى مى‌كند كه او را در پستش ابقا كند يا به مقام بالاتر منصوب نمايد و تملق فرودستان را مى‌گويد تا او را در رسيدن به جاه و مقام يا حفظ آن همراهى كنند. امام خمينى قدس سره در اين باره مى‌نويسد:

كسانى كه پول‌پرست و مال دوست هستند، خاضع پيش ارباب ثروت هستند و از آن‌ها تملّق گويند و فروتنى از آن‌ها نمايند و كسانى كه طالب رياست و احترامات صوريه هستند، از مريدان، تملّق‌ها گويند و فروتنى‌ها نمايند، قلوب آن‌ها را با هر ترتيبى هست جلب كنند و همين‌طور اين چرخ به طريق «دور و تسلسل» مى‌چرخد؛ زيردستان از ارباب رياسات و طالبان رياست از زيردستان فرومايه تملّق گويند جز آن‌ها كه در طرفين قضيه به رياضات نفسانيه، تربيتِ خود كنند و طالب رضاى حق‌اند و دنيا و زخارف آن، آن‌ها را نلرزانده، در رياست، طالب حق باشند و در مرئوسيت، حق‌جو و حق‌خواه باشند.[١]

٢- ضعف ايمان‌

مؤمنان، كه از انديشه سالم و ايمان و اعتقاد صحيح برخوردارند، به رذيله چاپلوسى آلوده نمى‌گردند، چرا كه به خوبى دريافته‌اند همه نعمت‌ها در دايره اراده الهى است و بدون مشيت او كسى به چيزى نمى‌رسد؛

«قُلِ اللَّهُمِّ مالِكَ الْمُلْكِ تُؤْتِى الْمُلْكَ مَنْ تَشاءُ وَ تَنْزِعُ الْمُلْكَ مِمَّنْ تَشاءُ وَ تُعِزُّ مَنْ تَشاءُ وَ تُذِلُّ مَنْ تَشاءُ بِيَدِكَ الْخَيْرُ انَّكَ عَلى‌ كُلِّ شَىْ‌ءً قَديرٌ»[٢]

[١] - چهل حديث، امام خمينى، ص ٥٦٠- ٥٦١

[٢] - آل عمران( ٣)، آيه ٢٦