اخلاق عبادى - مقدس نيا، محمد - الصفحة ٤٦ - نقش اخلاص در تكامل روح

«ايَّاكَ وَالرِّياءَ، فَأِنَّهُ مَنْ عَمِلَ لِغَيْرِ اللَّهِ وَكَلَهُ اللَّهُ الى‌ مَنْ عَمِلَ لَهُ»[١]

از خودنمايى بپرهيز! زيرا هر كه براى غير خدا كارى انجام دهد، خدا او را به همان‌كس وامى‌گذارد.

آيات قرآن كريم و روايات اسلامى بيانگر اين واقعيتند كه در قيامت گروهى از مردم، وقتى به نامه اعمال خويش مى‌نگرند، از بسيارى كارهاى شايسته كه در دنيا انجام داده‌اند در آن اثرى نمى‌بينند، وقتى علّت را جويا مى‌شوند به آنها گفته مى‌شود كه چون آنچه را مى‌گوييد براى خشنودى خدا و با اخلاص انجام نداده‌ايد، اكنون بابت آن كارها چيزى در نزد خداوند نداريد. رسول خدا ٦ در نصيحتى به عبداللَّه بن مسعود مى‌فرمايد:

«يَابْنَ مَسْعُودٍ! اذا عَمِلْتَ عَمَلًا مِنَ الْبِرِّ وَ انْتَ تُريدُ بِذلِكَ غَيْرَ اللَّهِ فَلا تَرْجُ بِذلِكَ مِنْهُ ثَواباً، فَأِنَّهُ يَقُولُ: «فَلا نُقيمُ لَهُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ وَزْناً»[٢]»[٣]

اى پسر مسعود! هرگاه كار نيكى انجام دادى، درحالى‌كه مقصودت از آن كار غير خداست، براى آن از خداوند اميد پاداش نداشته باش! چرا كه خداوند مى‌فرمايد: در قيامت ميزانى براى آنها بر پا نخواهيم كرد.

نقش اخلاص در تكامل روح‌

در درسهاى گذشته تكامل روح را مهمترين هدف آفرينش دانستيم. اخلاص در تأمين اين هدف بزرگ و رساندن انسان به مقصد الهى خويش نقش مهمّى ايفا مى‌كند انسان مى‌تواند در پرتو خودسازى و عبادت خالصانه خداوند و پيروى از دستورات او به درجه‌اى از عزّت و اعتلاى روحى برسد كه به احدى جز خداوند اميدوار نباشد و چيزى جز عملكرد سوء خودش او را نترساند. على ٧ در اين باره مى‌فرمايد:

«الْعِبادَةُ الْخالِصَةُ، انْ لا يَرْجُوَا الرَّجُلُ الَّا رَبَّهُ وَ لا يَخافَ الَّا ذَنْبَهُ»[٤]

[١] - همان، ص ٢٦٦

[٢] - كهف( ١٨)، آيه ١٠٥

[٣] - بحارالانوار، ج ٧٧، ص ١٠٥

[٤] - شرح غررالحكم، ج ٢، ص ١٤٤