محتسب بايد در اوقات اذان بازارها را كه جايگاه شيطان است زير نظر گيرد، هركس به هنگام نماز به كسب پردازد يا لهو و لعب او را از نماز بازدارد مجازاتش كند و به پيرى و مقام اشخاص اعتنا نكند تا مسلمانان پست و زبون نشوند، چنانكه در روزگار گذشته چون يكى از صاحبان مقام دزدى مى‌كرد فرومى‌گذاشتند، اما چون ضعيف مرتكب دزدى مى‌شد حد مى‌زدند، و به همين سبب نابود شدند.

در اثناى سال روزهايى است كه نمازهاى مخصوص دارد، مانند نماز تراويح‌[١] و نماز رغايب كه در نخستين جمعه ماه رجب و نماز شب نيمه شعبان.

در اين مراسم مسجدها از انبوه مردم پر مى‌شود، اما كسانى هم به منظور دوست بازى و به قصد نادرستى بدان‌جا مى‌آيند. بر محتسب است كه گروهى را بگمارد تا آنها را بگيرند و مجازات كنند و در دلهايشان رعب اندازند، زيرا اين‌گونه اشخاص نماز را ضايع مى‌كنند و از شهوات پيروى مى‌كنند.

كسى كه در مناره اذان مى‌دهد بايد عادل و ثقه و امين و آشنا به اوقات نماز باشد، زيرا رسول خدا فرمود: «مؤذنان امنا و پيشوايان ضامنان‌اند، خدا ائمه را رستگار كند و مؤذنان را ببخشاياد.»[٢].

شايسته است كه محتسب وقت‌شناسى مؤذنان را بيازمايد و هركه وقت نشناسد او را از اذان بازدارد تا آنگاه كه فراگيرد.

مستحب است كه مؤذن خوش صوت باشد، و بر محتسب است كه از نغمه در اذان يعنى دراز كردن تلفظ و طربناك كردن آن بازدارد و او را فرمان دهد كه چون بر مناره رفت از نگريستن به حرم مردمان و خانه‌هايشان چشم پوشد و در اين باره از وى تعهد گيرد. و كسى جز مؤذن آن هم در اوقات نماز نبايد بر مناره رود.

[١]- اين نماز بيست ركعت است كه در شبهاى رمضان مى‌خوانند.

[٢]- قال( ص): المؤذنون امناء و الائمة ضمناء فارشد اللّه الائمة و غفر للمؤذنين».