آيين شهردارى / ترجمه - ابن اخوه، محمد بن محمد - الصفحة ١١٦
بر شخص دقيق و هشيار پوشيده نمىماند و اين شير خشت از درخت خلاف (گونهاى از بيد)[١] گرفته مىشود.
خيار شنبر (چنبر) يا فلوس[٢] اگر تازه باشد نبايد آن را بفروشند، زيرا زيانبخش است بلكه بايد كهنه سه ساله تا ١٠ ساله باشد و همچنين است عسل آن.
شربتسازان بايد شربت گل سرخ و نيلوفر و گلاب را در ظروف شيشهاى نگاه دارند وگرنه بر محتسب است كه آنها را نابود كند و شربت- ساز را به رعايت اين امور وادارد. و بايد محتسب عرق نيلوفر و عرق بلسان شامى را بازرسى كند، زيرا برخى نيلوفر يا بلسان شهر خود را در آن مىآميزند و به نام شامى مىفروشند. و نيز شربتسازان را فرمان دهد تا آبى را كه قاشقها را در آن مىگذارند بهطور مداوم به آب تميز تبديل كنند. و نيز مراقبت كند كه آب جو (ماء الشعير)[٣] ربيعى (بهارى) باشد كه سودمندتر است، و اگر تا مقدارى آب جو مانده باشد افزودن آب تازه بدان نادرست است، بلكه بايد هر روز آب جو تازهاى بسازند، و در تهيه آن زغال به كار برند نه هيزم، زيرا ممكن است دودآلود شود و به بيمار زيانبخش گردد. و همچنين در روغنها روغن عراقى را به شامى نياميزند و هركدام را جدا بدارند.
[١]- در نسخه بدل به جاى خلاف« جلاب» آمده و در فارسى گپشير نوشتهاند و نام شير خشت نيز به همين مناسبت است.
[٢]- متن: فلوس الخيار شنبر الجديد، و فلوس به نامهاى گوناگون: خيار چنبر خيار شنبر، قثاء هندى، خرنوب هندى، شنبار و جز آن آمده است و ميوه آن به طول ٣٠ تا ٤٠ و گاهى ٦٠ سانتىمتر و به قطر ٢ تا ٣ سانتىمتر است. در مغز فلوس مقدارى قند و صمغ و مقدارى مواد موسيلاژ هست. مغز فلوس ملين و مسهل است.
( فرهنگ فارسى معين).
[٣]- مراد آبجو معمولى كه از تخمير جو مىسازند( فقاع) نيست بلكه آبى است كه در آن جو مقشر جوشانيده باشند براى مداوا.