پنجم- محتسب بايد در موارد لازم براى نهى از منكر ياران گيرد، زيرا حسبت وظيفه اوست و وى را بدين كار گمارده‌اند و بايد بدان توانا باشد، اما متطوع چنين وظيفه‌اى ندارد.

ششم- محتسب در مورد منكرات ظاهر مى‌تواند تعزير كند و از حدود تجاوز نكند و متطوع حق تعزير ندارد.

هفتم- محتسب به خلاف متطوع مى‌تواند از بيت المال در برابر حسبت خود مقررى بگيرد.

هشتم- محتسب در امور عرفى نه شرعى اجتهاد رأى دارد مانند جاهاى نشستن در بازار و تعبيه روزنه‌ها[١] كه طبق اجتهاد خود هرچه خواست برقرار مى‌كند و متطوع را چنين حقى نيست. اين بود فرقهاى محتسبى كه گماشته سلطان است با متطوع در حسبت.

[١]- متن: و اخراج الاجنحة، و جناح در لغت به معنى روزنه نيز آمده است.

ر ك: اقرب الموارد.