الصلاة في الكتاب و السنة
(١)
در باره اين ترجمه
٥ ص
(٢)
مقدّمه مؤلّف
٧ ص
(٣)
پيش گفتار
٩ ص
(٤)
1- خود را در برابر نسيم رحمت پروردگار نهادن
١٤ ص
(٥)
2- روى گرداندن از بيهودگى
١٥ ص
(٦)
فصل اوّل وجوب نماز
١٦ ص
(٧)
قرآن
١٦ ص
(٨)
فايده
١٧ ص
(٩)
فصل دوّم حكمت نماز
١٨ ص
(١٠)
قرآن
١٨ ص
(١١)
فصل سوّم نماز پيش از اسلام
٢٠ ص
(١٢)
قرآن
٢٠ ص
(١٣)
فصل چهارم فضيلت نماز
٢٢ ص
(١٤)
فائده
٢٣ ص
(١٥)
فصل پنجم ويژگيهاى نماز
٢٤ ص
(١٦)
1/ 5 استوارى دين
٢٤ ص
(١٧)
2/ 5 بهترين دستور
٢٥ ص
(١٨)
3/ 5 روشنى چشم پيامبر
٢٧ ص
(١٩)
4/ 5 نخستين واجب الهى
٢٧ ص
(٢٠)
5/ 5 نخستين آموزش واجب
٢٩ ص
(٢١)
6/ 5 نخستين مورد باز خواست
٢٩ ص
(٢٢)
فصل ششم ترغيب به برپا داشتن نماز
٣١ ص
(٢٣)
قرآن
٣١ ص
(٢٤)
فصل هفتم مواظبت بر نماز
٣٣ ص
(٢٥)
قرآن
٣٣ ص
(٢٦)
فصل هشتم وقتهاى نماز
٣٦ ص
(٢٧)
قرآن
٣٦ ص
(٢٨)
فصل نهم مواظبت بر وقتهاى نماز
٣٨ ص
(٢٩)
فصل دهم واداشتن خانواده به نماز
٤٣ ص
(٣٠)
قرآن
٤٣ ص
(٣١)
فصل يازدهم فضيلت نمازگزار
٤٥ ص
(٣٢)
قرآن
٤٥ ص
(٣٣)
فصل دوازدهم حدود نماز
٤٧ ص
(٣٤)
فصل سيزدهم آداب نماز
٤٩ ص
(٣٥)
أ آداب ظاهرى
٤٩ ص
(٣٦)
1/ 13 مسواك زدن
٤٩ ص
(٣٧)
2/ 13 زينت كردن
٤٩ ص
(٣٨)
قرآن
٤٩ ص
(٣٩)
فايده
٥٠ ص
(٤٠)
3/ 13 استفاده از بوى خوش
٥١ ص
(٤١)
4/ 13 انگشتر به دست داشتن
٥١ ص
(٤٢)
5/ 13 رعايت اول وقت
٥٢ ص
(٤٣)
6/ 13 نماز واجب را در مسجد خواندن
٥٤ ص
(٤٤)
7/ 13 دعا كردن در آغاز نماز
٥٥ ص
(٤٥)
8/ 13 پناه جستن
٥٧ ص
(٤٦)
9/ 13 آشكارا گفتن بسم اللّه
٥٧ ص
(٤٧)
10/ 13 آرامش تن
٥٩ ص
(٤٨)
11/ 13 درنگ كردن
٦٠ ص
(٤٩)
12/ 13 بينى به خاك ماليدن
٦٠ ص
(٥٠)
فايده
٦١ ص
(٥١)
ب آداب باطنى
٦١ ص
(٥٢)
13/ 13 حضور قلب داشتن
٦١ ص
(٥٣)
14/ 13 فروتنى
٦٣ ص
(٥٤)
قرآن
٦٣ ص
(٥٥)
15/ 13 گريستن
٦٤ ص
(٥٦)
16/ 13 نماز خواندن مانند نماز خداحافظى كننده
٦٥ ص
(٥٧)
فصل چهاردهم تكبير و آداب آن
٦٦ ص
(٥٨)
فصل پانزدهم آداب ركوع
٦٩ ص
(٥٩)
فصل شانزدهم آداب سجده
٧١ ص
(٦٠)
فصل هفدهم آداب ركوع و سجود
٧٣ ص
(٦١)
فصل هيجدهم آداب برخاستن از سجده
٧٧ ص
(٦٢)
فصل نوزدهم قنوت و آداب آن
٧٩ ص
(٦٣)
فصل بيستم تشهد و آداب آن
٨٢ ص
(٦٤)
فصل بيست و يكم سلام و آداب آن
٨٤ ص
(٦٥)
فصل بيست و دوّم آداب كلّى نماز
٨٦ ص
(٦٦)
فصل بيست و سوّم آنچه براى نمازگزار شايسته نيست
٩٢ ص
(٦٧)
1/ 23 نگهدارى بول و غائط
٩٢ ص
(٦٨)
3/ 23 شكستن انگشتان
٩٣ ص
(٦٩)
4/ 23 بازى كردن
٩٤ ص
(٧٠)
5/ 23 به اين سو و آن سو روى گرداندن
٩٤ ص
(٧١)
6/ 23 سستى كردن
٩٦ ص
(٧٢)
7/ 23 خميازه كشيدن
٩٧ ص
(٧٣)
8/ 23 خواب آلود بودن
٩٧ ص
(٧٤)
9/ 23 شتاب ورزيدن
٩٨ ص
(٧٥)
10/ 23 چشم بستن
٩٨ ص
(٧٦)
11/ 23 نماز خواندن در مكانهايى كه ذكرشان مى آيد
٩٩ ص
(٧٧)
فصل بيست و چهارم كليات آنچه براى نمازگزار شايسته نيست
١٠١ ص
(٧٨)
فصل بيست و پنجم بيم دادن از سبك شمردن نماز
١٠٥ ص
(٧٩)
قرآن
١٠٥ ص
(٨٠)
فصل بيست و ششم بيم دادن از تباه كردن نماز
١٠٨ ص
(٨١)
قرآن
١٠٨ ص
(٨٢)
فصل بيست و هفتم آثار نماز
١١١ ص
(٨٣)
1/ 27 از ميان رفتن بديها
١١١ ص
(٨٤)
قرآن
١١١ ص
(٨٥)
2/ 27 پاكى جان
١١٤ ص
(٨٦)
3/ 27 راندن شيطان
١١٦ ص
(٨٧)
4/ 27 بازداشتن از كار زشت و ناپسند
١١٦ ص
(٨٨)
قرآن
١١٦ ص
(٨٩)
5/ 27 پايدارى
١١٧ ص
(٩٠)
6/ 27 فرو آمدن رحمت
١١٨ ص
(٩١)
7/ 27 پذيرش دعا
١١٩ ص
(٩٢)
8/ 27 رسيدن به هر خوبى
١٢٠ ص
(٩٣)
9/ 27 تقرّب به خداوند تعالى
١٢٠ ص
(٩٤)
10/ 27 ورود به بهشت
١٢٠ ص
(٩٥)
فصل بيست و هشتم آثار اساسى نماز
١٢٢ ص
(٩٦)
فصل بيست و نهم آثار نماز نخواندن
١٢٥ ص
(٩٧)
1/ 29 خشم خداى تعالى
١٢٥ ص
(٩٨)
2/ 29 تباه شدن عمل
١٢٥ ص
(٩٩)
3/ 29 كفر
١٢٦ ص
(١٠٠)
فصل سى ام كيفر ترك كننده نماز
١٢٨ ص
(١٠١)
قرآن
١٢٨ ص
(١٠٢)
فصل سى و يكم حقيقت نماز
١٣٠ ص
(١٠٣)
فصل سى و دوّم اسباب پذيرش نماز
١٣٤ ص
(١٠٤)
فصل سى و سوّم موانع پذيرش نماز
١٣٦ ص
(١٠٥)
فصل سى و چهارم فضيلت ذكر و دعا پس از نماز
١٣٨ ص
(١٠٦)
فصل سى و پنجم آنچه پس از نماز مى سزد
١٤٠ ص
(١٠٧)
1/ 35 سه بار تكبير گفتن
١٤٠ ص
(١٠٨)
2/ 35 آية الكرسى خواندن
١٤١ ص
(١٠٩)
3/ 35 سوره توحيد خواندن
١٤١ ص
(١١٠)
4/ 35 درود فرستادن بر پيامبر و خاندانش
١٤١ ص
(١١١)
5/ 35 تسبيحات حضرت زهرا عليها السلام
١٤٢ ص
(١١٢)
6/ 35 استغفار كردن
١٤٢ ص
(١١٣)
7/ 35 سجده شكر گذاردن
١٤٣ ص
(١١٤)
8/ 35 گونه بر خاك نهادن
١٤٤ ص
(١١٥)
فصل سى و ششم دعاهاى روايت شده در پى نماز
١٤٥ ص
(١١٦)
فصل و سى و هفتم فضيلت انتظار نماز
١٥٠ ص
(١١٧)
فصل سى و هشتم روش اهل بيت عليهم السلام در نماز
١٥٢ ص
(١١٨)
1/ 38 نماز پيامبر صلى الله عليه و آله
١٥٢ ص
(١١٩)
2/ 38 نماز امام على عليه السلام
١٥٤ ص
(١٢٠)
3/ 38 نماز فاطمه عليها السلام
١٥٦ ص
(١٢١)
4/ 38 نماز امام حسن بن على عليهما السلام
١٥٦ ص
(١٢٢)
5/ 38 نماز امام حسين بن على عليهما السلام
١٥٧ ص
(١٢٣)
6/ 38 نماز امام على بن حسين عليهما السلام
١٥٨ ص
(١٢٤)
7/ 38 نماز امام محمّد باقر عليه السلام
١٦٠ ص
(١٢٥)
8/ 38 نماز امام جعفر صادق عليه السلام
١٦١ ص
(١٢٦)
9/ 38 نماز امام موسى بن جعفر عليهما السلام
١٦٢ ص
(١٢٧)
10/ 38 نماز امام على بن موسى الرضا عليهما السلام
١٦٤ ص
(١٢٨)
فصل سى و نهم روابودن با هم خواندن و فضيلت جدا خواندن دو نماز
١٦٨ ص
(١٢٩)
بيان
١٧٠ ص
(١٣٠)
فصل چهلم قضاى نماز
١٧٢ ص
(١٣١)
فهرس المصادر
٢٣٣ ص
 
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص

الصلاة في الكتاب و السنة - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٧٠ - بيان

٦١١. صَفوانُ الجمّال: صَلّى بِنا أبو عَبدِ اللّهِ عليه السلام الظُّهرَ و العَصرَ عِندَ ما زَالَتِ الشُّمسُ بِأَذانٍ و إقامَتَين، و قالَ: إنّي عَلى حاجَةٍ فَتَنَفَّلوا[٨٧٢].

٦١٢. الإمام عليّ عليه السلام: الجَمعُ بَينَ الصَّلاتَينِ يَزيدُ فِي الرِّزقِ‌[٨٧٣].

٦١٣. عَبدُ اللّهِ بنُ سِنانٍ عَنِ الإمامِ الصّادِقِ عليه السلام: إنَّ رَسولَ اللّهِ صلى الله عليه و آله كانَ فِي السَّفَرِ يَجمَعُ بَينَ المَغرِبِ و العِشاءِ، و الظُّهرِ وَ العَصرِ، إنَّما يَفعَلُ ذلِكَ إذا كانَ مُستَعجِلًا. و قالَ عليه السلام: و تَفريقُهُما أفضَلُ‌[٨٧٤].

٦١٤. معبد بنُ مَيسَرَة[٨٧٥]: قُلتُ لِأَبي عَبدِ اللّهِ عليه السلام: إذا زالَتِ الشَّمسُ في طولِ النّهارِ لِلرَّجل أن يُصَلّيَ الظُّهرَ و العَصرَ؟ قالَ: نَعَم، و ما احِبُّ أن يَفعَلَ ذلِكَ في كُلِّ يَو[٨٧٦].

بيان:

قال المجلسي رضوان اللّه تعالى عليه: اعلم أنّ الذي يستفاد من الأخبار أنّ التفريق بين الظهر و العصر و بين المغرب و العشاء أفضل من الجمع بينهما، و إنّما جمع رسول اللّه صلى الله عليه و آله أحيانًا لبيان الجواز و التوسعة على الامّة، و قد جوّز للصبيان و أشباههم من أصحاب العلل و الحوائج، لكنّ التفريق يتحقّق بفعل النافلة بينهما، و لا يلزم أكثر من ذلك، و يجوز أن يأتي في أوّل الوقت بالنافلة ثمّ بالظهر ثمّ بنافلة العصر ثمّ بها، و لا يلزمه تأخير الفرضين و لا نوافلهما إلى وقت آخر، بل إنّما جعل الذراع و الذراعان لئلّا يزاحم النافلة الفريضة، و لا يوجب تأخيرها عن وقت فضيلتها، و أمّا التقديم فلا حرج فيه، بل يستفاد من بعضها أنّه أفضل، و قد ورد في خبر رجاء بن أبي الضحّاك أنّ الرضا عليه السلام كان لا يفرّق بين الصلاتين الظهر و العصر بغير النافلة

و التعقيب، و لكنّه كان يؤخّر العشاء إلى قريب من ثلث الليل، و ما ورد من أنّه سبب لزيادة الرزق لعلّه محمول على هذا النوع من الجمع بأن يأتي بالفرضين و النوافل في مكان واحد ثمّ يذهب إلى السوق لئلّا يصير سببا لتفرّق حرفائه، أو جوّزوا ذلك لمن كان حاله كذلك للعذر فجوّزوا له ترك النافلة، لما رواه الكلينيّ عن عبّاس الناقد بسند فيه جهالة قال: تفرّق ما كان بيدي و تفرّق عنّي حرفائي، فشكوت ذلك إلى أبي محمّد عليه السلام فقال لي: اجمَع بَينَ الصَّلاتَينِ الظُّهرِ و العَصرِ، تَرى ما تُحِبُّ.

و بسند فيه جهالة عن محمّد بن حكيم، قال: سمعت أبا الحسن عليه السلام يقول: الجَمعُ بَينَ الصَّلاتَينِ إذا لَم يَكُن بَينَهُما تَطَوُّعٌ، فَإِذا كانَ بَينَهُما تَطَوُّعٌ فَلا جَمعَ‌[٨٧٧].

٦١١. صفوان جمّال: امام صادق عليه السلام هنگام زوال خورشيد (ظهر) نماز ظهر و عصر را با يك اذان و دو اقامه، با ما خواند و فرمود: من كار دارم، شما نمازهاى نافله را بخوانيد.

٦١٢. امام على عليه السلام: با هم خواندن دو نماز، بر روزى مى‌افزايد.

٦١٣. عبد اللّه بن سنان از امام صادق عليه السلام: همانا پيامبر خدا صلى الله عليه و آله در سفر، نماز مغرب و عشاء و ظهر و عصر را با هم مى‌خواند و اين را تنها هنگامى كه عجله داشت، انجام مى‌داد و فرمود: جدا خواندن آن دو، بهتر است.

٦١٤. معبد بن ميسره‌[٨٧٨]: به امام صادق عليه السلام عرض كردم: انسان مى‌تواند هنگامى كه خورشيد زوالش را در طول روز آغاز مى‌كند، نماز ظهر و عصر را با هم بخواند؟ فرمود: بلى، ولى دوست ندارم اين را، هر روز انجام دهد.

بيان:

علامه مجلسى رضوان اللّه تعالى عليه مى‌گويد: بدان، كه آنچه از روايات به دست مى‌آيد اين است كه نماز ظهر و عصر و مغرب و عشاء را از هم جدا خواندن بهتر از با هم خواندن است. و پيامبر خدا صلى الله عليه و آله گاه به جهت آشكار كردن آن و تخفيف بر امت، با هم مى‌خواند و براى كودكان و مانند آنان همچون بيماران و گرفتاران اجازه داد، امّا از هم جدا خواندن، به وسيله نماز نافله خواندن در ميان آن دو نيز تحقق مى‌يابد و بيش از اين، لازم نيست. رواست كه در آغاز وقت، نافله‌

(ظهر) بخواند سپس ظهر و پس از آن نافله عصر و نماز عصر را بخواند و اين كار موجب به تأخير انداختن دو نماز واجب «ظهر و عصر» و نافله‌هاى آن دو نمى‌شود و قرار دادن يك ذراع و دو ذراع براى وقت ظهر و عصر به اين جهت بوده است كه وقت فضيلت آن دو فراخ گردد و نافله خواندن، موجب تأخير نماز واجب از وقت فضيلتش نشود و از اين رو خواندن نماز ظهر و عصر پيش از رسيدن سايه به يك ذراع و دو ذراع اشكالى ندارد، بلكه از برخى روايات به دست مى‌آيد كه اين بهتر است و در روايت رجاء بن ابى الضحّاك آمده است كه امام رضا عليه السلام ميان نماز ظهر و عصر جز با نافله و ذكر و دعا، فاصله نمى‌داد ولى نماز عشاء را تا نزديك به يك سوّم از شب، به تأخير مى‌انداخت. و رواياتى كه (با هم خواندن نمازها) را سبب افزونى روزى مى‌خوانند، شايد اينگونه با هم خواندن را مى‌گويند كه دو نماز واجب را همراه با نافله‌هايشان، يكجا بياورد. سپس به بازار رود تا موجب پراكنده شدن مشتريان و طرف دادوستدش نشود، يا با هم خواندن را براى كسى روا دانسته‌اند كه به خاطر عذرى، وضعيتش ايجاب مى‌كند نافله را نخواند، به دليل روايتى كه كلينى از عباس ناقد با سندى مجهول نقل كرده است. او مى‌گويد: هر چه در دستم بود پراكنده شد و طرفهاى دادوستدم رفتند. پس اين مطلب را به ابو محمد عليه السلام گفتم، به من فرمود: نماز ظهر و عصر را با هم بخوان، آنچه دوست دارى، مى‌بينى.

و با سندى كه در آن ابهام و جهل است، از محمد بن حكيم روايت شده كه گفت: شنيدم ابو الحسن عليه السلام مى‌گويد: با هم خواندن دو نماز در آنجاست كه ميان آن دو، كار مستحبّى نباشد. پس اگر ميان آن دو، مستحبى باشد، با هم خواندن صدق نمى‌كند.


[٨٧٢] الكافي: ٣/ ٢٨٧/ ٥، التهذيب: ٢/ ٢٦٣/ ١٠٤٨.

[٨٧٣] الخصال: ٥٠٥/ ٢ عن سعيد بن علاقة، جامع الأخبار: ٣٤٤/ ٩٥٣، روضة الواعظين: ١/ ٤٩٩، مشكاة الأنوار: ١٢٩.

[٨٧٤] وسائل الشيعة: ٤/ ٢٢٠/ ٤٩٧٠ نقلًا عن الذكرى عن عبد اللّه بن سنان من كتابه.

[٨٧٥] الظاهر أنّه تصحيف، و الصحيح كما في هامش التهذيب« معاوية بن ميسرة».

[٨٧٦] م التهذيب: ٢/ ٢٤٧/ ٩٨٠.

[٨٧٧] البحار: ٨٢/ ٣٣٥.

[٨٧٨] گويا همان گونه كه در حاشيه« تهذيب» آمده است،« معبد بن ميسره» اشتباه و« معاوية بن ميسره» درست باشد.