بنیان گذاران این فرقه وکلای امام کاظم _ علیه السلام _ بودند که در مدت چهارده ساله حبس آن حضرت، اموال فراوانی برای خود جمع کرده بودند. این گروه می‌دانستند اگر شهادت امام کاظم _ علیه السلام _ را بپذیرند و به امامت امام رضا _ علیه السلام _ اعتراف نمایند، باید تمام آن اموال را به دست امام حاضر برسانند. از این رو، با توقف در امامت امام کاظم _ علیه السلام _ اموال و دارایی‌های متعلق به جایگاه امامت را نزد خود نگاه داشتند.[٢]

سران واقفه با توسل به حیله انکار در گذشت امام کاظم _ علیه السلام _ و ادعای قائمیت او توانستند شمار اندکی از شیعیان را _ که به آنان اعتماد داشتند _ فریب داده و همراه خود سازند. آنان برای تقویت ادعای مهدویت امام کاظم _ علیه السلام _ از یک سو به روایتی از امام صادق _ علیه السلام _ در باره قائمیت امام کاظم _ علیه السلام _ استناد کردند[٣] و از سوی دیگر، احادیثی در باره مهدویت آن حضرت جعل نمودند.[٤] همچنین، با طرح فقدان فرزند پسری برای امام رضا _ علیه السلام _ با امامت آن حضرت مخالفت کردند.[٥]

در نتیجه این اقدامات، در میان گروه اندکی از شیعیان این گمان قوت گرفت که امام کاظم _ علیه السلام _ زنده است و نمی‌میرد و او همان قائمی است که زمین را پس از آکنده شدن از ظلم و ستم از عدل و داد سرشار می‌کند.

در آن زمان، بسیاری از شیعیان می‌دانستند ادعای واقفه، ادعایی پوچ و بی‌اساس است، زیرا عده‌ای از آنان جسد مطهر امامشان را دیده بودند و در تشییع و خاکسپاری آن حضرت حاضر بودند.[٦] آنان بارها از امام کاظم _ علیه السلام _ شنیده بودند که آن حضرت امام رضا _ علیه السلام _ را وصی و امام پس از خود معرفی کرده است. [٧] علی بن ابی حمزه

[١]. ر.ک: همان، ص٨١؛ بحار الأنوار، ج٤٨، ص٢٦٧.

[٢]. ر.ک: رجال الکشی، ج٢، ص٧٦٠، ش٨٧١ و ص٧٦٨، ش٨٩٣؛ الغیبة للطوسی، ص٦٤، ح٦٧.

[٣]. ر.ک: قرب الاسناد، ص٣٣٠، ح١٢٢٨؛ الغیبة للطوسی، ص٤٧، ح٣٣ و ص٤٨، ح٣٤ و ص٥٢، ح٤٢.

[٤]. ر.ک: همان، ص٤٦، ح٣٠ و ص٤٨، ح٣٤ و، ح٣٥ و ص٤٩، ح٣٧ و ص٥١، ح٤٠ و ص٥٢، ح٤١ و ص٥٤، ح٤٧ و ص٥٧، ح٥١.

[٥]. ر.ک: رجال الکشی، ج٢، ص٧٥٩، ش٨٦٨ و ص٨٢٨، ش١٠٤٤؛ کمال الدین، ص٢٢٩، ح٢٥؛ الغیبة للطوسی: ٢٢٤، ح١٨٨.

[٦]. ر.ک: الغیبة للطوسی، ص٢٣، ح٢، ٣، ٥ و ٢٤.

[٧]. ر.ک: الکافی، ج١، ص٢٧٩، ح١ و ص ٣٠٨ و ص٣٠٩ و ص٣١٠؛ الارشاد، ج٢ ص٢١٩؛ کمال الدین، ص٣٣٤، ح٤ و ص٦٥٧؛ قرب الاسناد، ص٣١٧، ح١٢٢٧.