٣. ناقل باید با زبان عربی آشنا باشد و خواص و مقاصد الفاظ را به خوبی بشناسد.[٣] (برخی از نویسندگان این آشنایی را در حد یک ادیب کامل که تمامی معانی مجازی و کنایی و نکات بلاغی و اسرار زبان عربی را بداند، لازم دانسته‌اند).[٤]

٤. علم داشته باشد که به واسطه الفاظش اختلالی در معانی مقصود ایجاد نمی‌کند و معنای مراد معصوم را منتقل می‌نماید.[٥]

نکته: بحث نقل به معنا مربوط به دورۀ قبل از تدوین و کتابت رسمی احادیث در مجموعه‌هایی که تا امروز به جای مانده است، مطرح است؛ زیرا پس از این دوره اگر نقل به معنا جایز باشد، باز هم نقل‌ها نمی‌توانند مبنا و مرجع قرار بگیرند، بلکه باید سراغ مصدر مکتوب رفت و آن را معیار قرار داد.

٢. پیامد معناشناختی نقل به معنا

نقل کردن معنای یک سخن، بدون حفظ تمامی الفاظ آن، هر چند مورد پذیرش عقلا است و بسیاری از رفتار‌ها و گفتار‌های اجتماعی بر آن استوار شده است، اما طبیعی است که امکان دارد در هنگام نقل معنای یک گزاره، در دلالت متن و یا مدلول آن تبدیل و تغییری رخ دهد. این نکته فارغ از نقیصه‌ حذف حلاوت‌ها و ظرافت‌های ادبی یک کلام است که به ویژه در سخنان شیوای معصومان _ علیهم السلام _ می‌تواند تأثیر‌های شگرفی در مخاطبان ایجاد نماید.

از آنجا که در هنگام نقل به معنا از سویی فهم راوی از متن اولیه حدیث در
نقل او تأثیر گذار است و از سوی دیگر، امکان دارد سخنان او در الفاظ با سخن
معصوم هماهنگ نباشد، نقل به معنا گاه موجب تشویش و اضطراب در متن حیث

[١].‌ مطارح الانظار، ص٢٥٢؛ المرتقی الی الفقه الارقی، ج١، ص٢٣٣.

‌[٤٩١] ر.ک. الفصول الغرویة فی الاصول الفقهیة، ص٣٠٩.

[٢] معالم الدین و ملاذ المجتهدین، ص٢١٢.

[٣] تدوین السنة الشریفة، ص٥٠٧.

[٤] معارج الاصول، ص١٥٣؛ دراسات فی علم الدرایة، ص١٩٠؛ نیز ر.ک: بحار الانوار، ج٢، ص١٦٣- ١٦٤.