دیگر سخن، وجود طرق متعدد برای یک حدیث _ که می‌تواند بر تکرار آن در کتاب‌های مختلف دلالت داشته باشد _ یکی از قراینی است که موجب اعتماد قدما به صدور آن می‌شده است. گفتنی است که این قرینه، رابطۀ نزدیک و تنگاتنگی با قرینۀ شهرت روایی یک حدیث دارد. توجه به این نکته ضروری است که تکرار یک حدیث در منابع متعدد، به تنهایی مورد توجه نبوده است، بلکه وجود طرق متعدد از آن و عدم تفرد یک راوی به نقل آن مقصود متقدّمان بوده است. کلام شیخ طوسی در بارۀ حدیثی از رَزین بَیّاع شاهد این سخن است. نخستین ضعفی که وی به این حدیث گرفته، آن که حدیث شاذّ و نادر بوده و کسی جز رزین آن را روایت نکرده است؛ هر چند در کتاب‌ها تکرار شده است.[١]

بررسی و تحلیل جوامع حدیثی متقدّم به خوبی وجود این معیار را در میان قدما نشان می‌دهد و روشن می‌سازد که وجود یک حدیث در چند کتاب و اصل حدیثی قرینه‌ای برای اعتماد به صدور آن از معصومان بوده است. نمونه‌های متعددی را در اسناد طرق کلینی در احادیث الکافی می‌توان مشاهده کرده که نشان‌گر تکرار یک حدیث در کتاب‌های حدیثی مختلف است.[٢] در واقع، تکرار یک حدیث در چند کتاب و اصل حدیثی با اسانید متعدد می‌تواند قرینه‌ای بر شهرت روایی آن تلقی گردد که به واسطۀ این تکرار حدیث از محدودۀ غرابت،[٣] شاذ و تفرّد خارج می‌شود؛ برای نمونه، ابن غضایری حسن بن محمّد بن یحیی علوی حسینی، معروف به ابن ابی طاهر[٤] را تضعیف کرده و به همین دلیل، احادیث منقول از وی را نامعتبر می‌داند، جز آنچه وی از کتاب‌های جدّش یحیی بن حسن _ که دیگران نیز آنها را روایت کرده‌اند _ نقل کرده است.[٥] وی همچنین به روایت کتاب علی بن اسماعیل بن شعیب بن میثم به وسیلۀ ابو محمّد حسن بن اسد طُفاوی بصری _ که دیگران نیز آن را روایت کرده‌اند _ اعتماد کرده است؛ هر چند خود طفاوی را تضعیف و فاسد المذهب دانسته است.[٦]

[١]. الإستبصار، ج٣، ص١٦١.

[٢]. برای نمونه‌هایی ر.ک: الکافی، ج١، ص٣٤، ح١؛ ص١١٨، ح١٢؛ ص١٣٧، ح٣؛ ص١٤٩، ح١؛ ص١٦١، ح٢.

[٣].‌ مقصود غرابت در روایت است، نه غرابت در لفظ.

[٤].‌ وی از مشایخ بی‌واسطۀ صدوق است که در سال ٣٥٢ق از او در نیشابور حدیث شنیده است (ر.ک: عیون اخبار الرضا _ علیه السلام _ ، ج١، ص١٥٢-١٥٣، ح٦ و ج٢، مقدمۀ محقق، ص٦).

[٥]. رجال ابن الغضائری، ص٤١. برای نمونه‌ای از روایات وی از جَدّش ر.ک: عیون اخبار الرضا _ علیه السلام _ ، ج١، ص١٥٢-١٥٣.

[٦]. رجال ابن الغضائری، ص٥٢.