امام صادق _ علیه السلام _ در جواب فرمود: امامت بر اساس وحی الهی و دستور خداوند به اشخاص سپرده می‌شود و اگر امام حسین _ علیه السلام _ از سوی خداوند فرمان می‌یافت که امامت را به فرزند بزرگ‌تر امام حسن _ علیه السلام _ بسپارد، بدون شک به فرمان الهی جامه عمل می‌پوشاند؛ اما بر اساس دستور خداوند، امام پس از امام حسین
_ علیه السلام _ ، فرزند او، یعنی امام زین العابدین _ علیه السلام _ است.[١]

سخنان عبد الله‌ بن حسن نشان می‌دهد که او هم با مفهوم امامت آشنا بود و هم می‌دانست که یکی از شرایط امامت، نصّ امام سابق است و هم مصادیق آن را می‌شناخت. با این حال، امامت آنان را نپذیرفت.

محمد بن عبد الله‌، پس از خروج خاندان بنی عباس از بیعت با او و به دست گرفتن حکومت، برای بار دوم در سال ١٤٥ هجری بر ضد بنی عباس قیام کرد. قیام نفس زکیه باعث شد که بسیاری از خاندان بنی هاشم، به ویژه سادات حسنی گرداگرد او در آیند و از خاندان امامت فاصله بگیرند. شور و هیجان برخاسته از ظهور مهدی، نفس زکیه و یارانش را چنان مشغول کرده بود که روشنگری‌های امام صادق _ علیه السلام _ نتوانست آنان را از سراشیبی سقوط برهاند و بر اساس پیش بینی امام صادق _ علیه السلام _ محمد بن عبدالله‌ در منطقه احجار زیت به دست منصور کشته شد.[٢]

دو. ادعای قائمیت امام کاظم _ علیه السلام _

پس از شهادت امام کاظم _ علیه السلام _ گروهی از شیعیان ادعا کردند که وی زنده و از نظرها پنهان است و به زودی به عنوان مهدی موعود ظهور خواهد کرد.[٣] این گروه _ که در اصطلاح فرقه‌ای واقفه نام گرفته‌اند _ با انکار رحلت امام کاظم _ علیه السلام _ از اعتقاد به ادامه سلسله امامت باز ایستادند.[٤] پدیده وقف _ که پیش‌تر از سوی امام صادق
_ علیه السلام _ و امام کاظم _ علیه السلام _ پیش‌بینی و نکوهش شده بود _ کشمکش‌هایی

[١]. ر.ک: الکافی، ج١، ص٣٥٨، ح١٧.

[٢]. ر.ک: الإرشاد، ج٢، ص١٩٢؛ الخرائج و الجرائح، ج٢، ص٧٦٦، ح٨٥؛ مقاتل الطالبیین، ص١٥٧؛ عمدة الطالب، ص١٠٣.

[٣]. ر.ک: فرق الشیعة، ص٨٠.

[٤]. ر.ک: همان، ص٨١.