علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٢١ - معقولیت ایمان

 

٢) نادیده گرفتن گزینه‌های بدیل؛

٣) سودپرستانه بودن.

جوشوا ال. گولدینگ در «استدلال شرط‌بندی» کوشیده است اشکالات را گردآوری و طبقه‌بندی و قوت آنها را بسنجد و سرانجام کارآمدی این استدلال را در موارد خاص نشان دهد. وی اعتراضاتی را که متوجه این استدلال شده در چهار گروه می‌گنجاند و آنها را تحلیل می‌کند.

نخستین گروه از اشکالات ناظر به جنبه معرفتی این استدلال است. طبق استدلال پاسکال، ما انسان‌های محدود درکی از خدای نامحدود یا مطلق نداریم؛ حال آن که بر خلاف ادعای پاسکال، هر چند ما بر نامتناهی احاطه نداریم، اما به جنبه‌هایی از وجود خداوند، مانند علم، قدرت، و غفاریت او آگاهی داریم. در غیر این صورت، باب بحث بسته می‌شد. در پاسخ این اشکال، گفته‌اند این استدلال خطاب به کسانی است که براهین وجود و عدم خدا را قانع‌کننده نیافته و در حالت بینابین به سر می‌برند. از این رو، برهان با این فرض، اساس بحث معرفت را نادیده می‌گیرد و احتمال وجود یا عدم خدا را یکسان فرض می‌کند.[١]

دومین گروه از اشکالات، ناظر بر نحوه محاسبه سود و زیان و نحوه تقدیم سود نامتناهی بر زیان متناهی است که به گفته گولدینگ با کمی تغییر در مفاهیم خود و تبدیل مفهوم «ارزش نامحدود» به «ارزش بسیار عالی»، این قبیل اشکالات منتفی می‌شوند.[٢]

سومین گروه از اعتراضات، بیشتر ناظر بر این نکته است که در شرط‌بندی پاسکال، گویی تنها دو گزینه وجود دارد: الحاد یا خدای مسیحی، حال آن که می‌توان گزینه‌های معقول دیگری مانند امکان وجود خدایان متعدد را پیش کشید.[٣]

گولدینگ خود به این اشکال پاسخ دقیقی نمی‌دهد، اما پاسخ آن چندان دشوار نیست و با بیان دو نکته می‌توان از پس آن بر آمد:

نخست، آن که این اشکال را می‌توان حتی به براهین معروف اثبات وجود خدا وارد ساخت. از این رو، از این جهت تفاوتی میان این استدلال و آن براهین دیده نمی‌شود. یکی از براهین اثبات وجود خدا، برهان نظم است؛ اما متکلمی مسیحی مانند ویلیام پیلی از آن برای اثبات حقانیت دیانت مسیحی استفاده می‌کند و متکلمان مسلمان برای اثبات


[١].Philosophy of Religion: an historical introduction, P. ٦٢-٦٣.

[٢]."The Wager Argument", in The Routledge Companion to Philosophy of Religion, p. ٣٨٧.

[٣].Ibid., p. ٣٨٨.