وی گرچه در کتاب‌های رجالی تضعیف شده است، اما کسی که روایاتش را واکاوی و بررسی کند، اطمینان به وثاقت وی پیدا خواهد کرد؛ زیرا کثرت اخبار منقول از وی و از طرفی اتقان آنها و اعتنای بزرگان شیعه به آن روایات، بالاتر از توثیق رجالیان است. ما از همین طریق وثاقت إبراهیم بن هاشم قمی و «محمد بن إسماعیل نیشابوری» راوی از فضل بن شاذان را اثبات کرده‌ایم.[١]

ج. وی در موضعی دیگر، پس از استدلال به روایتی می‌نویسد:

در طریق آن «سهل بن زیاد آدمی» قرار گرفته و او از جهت کثرت و اتقان روایاتش در ردیف «محمد بن اسماعیل نیشابوری» قرار می‌گیرد.[٢]

د. امام خمینی در موضع دیگر، ضمن روایتی که محمد بن اسماعیل نیشابوری در سند آن قرار گرفته، تعبیر به «صحیحه صفوان بن یحیی» می‌کند و تأکید می‌کند که گفتار اصحّ آن است که محمد بن اسماعیل ثقه است.[٣]

وی به طور خلاصه اسباب توثیق محمد بن اسماعیل را أمور چهارگانه ذیل می‌داند:

الف) کثرت اخبار منقول از وی؛

ب) اتقان و محتوای بلند آنها؛

ج) اعتنا و استناد بزرگان شیعه به آن روایات؛

د) نقل اغلب آنها بدون زیاده و کم به طُرق دیگر که صحیح و موثق‌اند.

٢. استدلال‌های آیةالله خویی در عدم اثبات وثاقت محمد بن اسماعیل

آیةالله خویی می‌نویسد:

کلینی راوی از ابن بزیع و برمکی نیست و مراد از محمد بن اسماعیل، بندقی نیشابوری است که در وثاقت وی اختلاف نظر وجود دارد. بر وثاقت وی

[١]. منهج المقال، ص٢٨٣.

[٢]. الوجیزة، ص٢٩٣، ش١٥٧٥.

[٣]. بهجة الآمال، ج٦، ص٢٨٥.