علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٥١ - جستاری در باره اصطلاح حدیث قویعلیّه

چه بنا بر معنای لغوی صحیح است، امّا خلاف اصطلاح است.[١]

١٠. روایتی که همۀ افراد سند غیر امامی ممدوح هستند، البته مدحی که به حدّ
وثاقت نرسد.[٢]

١١. روایتی که بعضی افراد سند غیر امامی ممدوح و بعضی غیر امامی موثّق باشند.[٣]

ب. تعریف بر اساس معنای لغوی

١٢. در برخی متون، عبارت «اذ فیها ما هو قوی الاسناد»[٤] نشان دهندۀ این است که این مفهوم در مقابل ضعیف قرار گرفته و مفهوم کلّی از آن که معادل با معنای لغوی است، مدّ نظر است.

١٣. یکی دیگر از تعاریف ارائه شده برای حدیث قوی _ که به معنای لغوی آن نزدیک است _ روایت راوی برجسته و مشهور است که البتّه در بارۀ وی توثیقی نرسیده است.[٥] بنا بر نسخۀ دیگر، روایت راوی برجسته و مشهور از راوی موثّق است.[٦] این تعریف به نوعی با تعریف لغوی از قوی که معادل با حدیث معتبر است برابری دارد.

ج. اصطلاحات دیگر

١٤. القوی کالصحیح: روایتی که همه افراد سند امامی باشند، امّا در خصوص بعضی مدح و ذمی نرسیده باشد، یا آن که ممدوح به مدحی باشند که به مرتبۀ حدیث حسن نرسد. اسامی این افراد _ که وثاقت آنها محلّ تردید است _ در سلسلۀ سند، پس از ثقات و به قولی پس از یکی از اصحاب اجماع واقع شده است. به دیگر سخن، یکی از ثقات یا یکی از اصحاب اجماع روایت خود را از آن فرد گرفته باشد.[٧]

١٥. القوی کالحسن: روایتی که همۀ افراد سلسله سند امامی باشند، و همۀ آن افراد


[١]. همان، ص٣٤٠.

[٢]. «هو بالمعنی العامّ ما یظنّ بصدق صدوره ظنّاً مستنداً إلی غیر جهة الصحّة و الحسن و التوثیق» (لب اللباب، ص‌٤٦٠؛ توضیح المقال، ص‌٢٤٦- ٢٤٧؛ ج‌١، ص‌١٧١).

[٣]. توضیح المقال، همان؛ مقباس الهدایة، همان.

[٤]. «فالصحیح ما رواه العدل الامامی المعلوم عدالته عن مثله حتی یتصل بالمروی عنه من نبی او امام و قد یطلق علیه اسم القوی» (عوالی اللئالی، ج٤، ص١٣٨).

[٥]. «ما یكون جمیع رواة سلسلته إمامیّین إلّا أنّ البعض أو الكلّ یكون ممدوحاً بمدح غیر بالغ إلی مرتبة الحسن» (لب اللباب، ص٤٦٠).

[٦]. «و قد یطلق القوی علی مروی الإمامی غیر الممدوح و لا المذموم، کنوح بن دراج، و ناجیة بن أبی عمارة الصیداوی، و أحمد بن عبد الله بن جعفر الحمیری، و غیرهم و هم كثیرون» (ذكری الشیعة، ج١، ص٤٨؛ البدایة، ص١٢٥- ١٢٦؛ الرعایة، ص١٧٠؛ منتقی الجمان، ج١، ص٤؛ المهذب البارع، ج١، ص٦٦؛ مدارک الأحکام، ج٨، ص٤٧٩- ٤٨٠؛ الوجیزة، ص٥٣٩؛ الرواشح السماویة، ص٧٢).

[٧]. ذكری الشیعة، ج١، ص٤٨؛ الروضة البهیة، ج٣، ص٦٤.