علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١١٧ - نگاه حوزه بغداد به راویان و آرای رجالی مدرسه حدیثی قم

 

٤. محمد بن حسن صفار

ایشان نیز از وجوه اصحاب قمی امامیه به شمار می‌رود که علاوه بر وثاقت، جایگاهی بزرگ در نزد اصحاب داشته و او و روایاتش بر دیگران برتری داشته و سقط به ندرت در روایاتش اتفاق افتاده است. مجموعه طرق نجاشی و طوسی به کتب فراوان او _ که حتی بیشتر از کتب حسین بن سعید خوانده شده _ ابن ولید، صدوق، احمد بن محمد بن یحیی و پدرش و ابن ابی جید، یعنی طرق کاملاً قمی، بوده است.[١]

٥. محمد بن علی بن بابویه (شیخ صدوق)

بلندای تعابیر نجاشی و طوسی در باره وی کم سابقه و نشان دهنده عمق تأثیر او در حوزه بغداد و پذیرش مطلق ایشان نسبت به شیخ صدوق است. نجاشی از او به «شیخنا و فقیهنا» تعبیر می‌کند که شیوخ طائفه امامیه هنگام ورود او به بغداد در سال ٣٥٥ق _ با وجود کمی سنش _ به سماع حدیث از او و اخذ اجازه نقل کتبش پرداخته‌اند.[٢] طوسی او را صاحب جلالت و حافظ احادیث و آگاه بر رجال می‌داند که در میان قمی‌ها مانندی در رتبه حفظ و علمش یافت نمی‌شود. تألیف بیش از سیصد اثر توسط او اعجاب فهرست‌نگاران بغداد را بر می‌انگیزد؛ به طوری که نجاشی همه آنها را روایت و برخی از آنها را برای پدرش قرائت کرده است. واسطه طوسی هم سه تن از اساتیدش یعنی شیخ مفید، ابن غضایری و ابن حسکه قمی بوده‌اند.[٣]

٦. محمد بن احمد بن داود

او از جمله قمیانی است که در بغداد اقامت گزیده و در آنجا به القای حدیث و تألیف کتاب پرداخته است. وی شیخ الطائفه و سرآمد قمی‌ها و فقیه ایشان معرفی شده که در زمان خود کسی همطراز او در حفظ، فقه و آشنایی با حدیث یافت نمی‌شد. ایشان نیز از جمله مشایخ مفید و ابن غضایری است که در طریق انتقال کتب بسیاری از اصحاب به بغداد حضور داشته است.[٤]

٧. محمد بن ابی القاسم (ماجیلویه)

او که داماد و تربیت یافته احمد برقی است و به «سید من أصحابنا القمیین، ثقة، عالم،


[١]. همان، ص٣٤٨.

[٢]. رجال ‌النجاشی، ص٣٣٨، ش ٩٠٤؛ فهرست الطوسی، ص١٧٤، ش ٢٦٩؛ ص٢٠١، ش ٢٩٩ و ٣٠٠؛ رجال ابن الغضائری، ج١، ص٦٢، ش ٥٣.

[٣]. رجال ابن الغضائری، ج١، ص٩٥، ش ١٣٦.

[٤]. بحار الانوار، ج١، ص٤٣.