دانشمندان و بزرگان اصفهان - مصلح الدین مهدوی - الصفحة ٥٤٩ - محمد حسین مقدس فانی مبارکه ای
عبدالصمد اصفهانی، معروف به طغرایی. ادیب فاضل، و شاعر ماهر شیعی مذهب، از وزرای سلطان مسعود بن محمد سلجوقی. در سال ٥١٣ (٥١٥) در بازار بغداد نزدیک مدرسه نظامیّه به دست غلامی کشته شد. [١]
در نظم و نثر استاد بوده، و در فن کیمیا نیز مهارت داشته، و از طرف پدر نسب او به ابوالاسود دئلی می پیوندد.
قصیده لامیّه العجم که از نوادر اشعار عرب است شامل ٥٩ بیت است، اول آن این است:
و حیله الفضل زانتنی لدی العطل ***اصاله الرأی صانتنی عن الخطل
محمد حسین مقدس فانی مبارکه ایفرزند علی محمد، عارف ادیب، و صوفی شاعر. در ١٢٩٤ متولد، و در شب یکشنبه ١٤ محرم سال ١٣٥٣ در مولد خود وفات یافته و در قبرستان آنجا مدفون گردید. خدمت جمعی از عرفا و مشایخ رسیده، و به طوری که در مقدمه دیوان مطبوعش نوشته شده به مقام قطبیت رسیده. در زهد و تقوا و شعر و ادب معروف است.
کتب زیر از اوست:
١- آفتاب عرفان ٢- خورشید حقیقت، مطبوع ٣- شمس حقیقت ٤- نور معرفت؛ و غیره.
[١] روضات الجنات: ٢٤٨ ریحانه الادب ٥٨:٤ آثار الوزراء عقیلی: ٢٦٢ و معجم الادباء، و مواضع مختلفه الذریعه، اعیان الشیعه ٧٦:٢٧.