درس‌های اسفار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٩٧ - فی أقسام المعیة

مقولیه نسبت میان دو طرف نیست، بلکه دو شیء داریم که یکی نسبت به دیگری عین اضافه است. به این اعتبار اضافه مقولیه در کار نیست، بلکه ذات معلول است که مؤخر است از ذات علت.

در علیت و معلولیتی که اضافه مقولیه‌اند ذهن ما علیت و معلولیت را صفاتی زائد بر ذات علت و معلول می‌گیرد. در اینجا علیت و معلولیت متأخر از ذات علت و معلول‌اند. اینجا علت و معلول در مرتبه‌ای که این نسبت مقولی را به آنها نسبت می‌دهیم، در آن نسبت معیت دارند. بنابراین منافاتی نیست بین اینکه میان علت و معلول، از جهتی معیت باشد و از جهت دیگر تقدم و تأخر.