آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٧٤ - العابدين عليه السلام در شب آخر ماه رمضان
رفتار امام زينالعابدين عليه السلام در شب آخر ماه رمضان
زينالعابدين سلاماللَّه عليه رسم و دأبشان اين بود [که در شب آخر ماه رمضان بردگان را به ترتيب خاصی آزاد میکردند.] میدانيد که اصلًا فلسفه بردگی تعليم و تربيت اسلامی است که يک نفر برده که از بلاد کفر آمده، مدتی در خانواده يک نفر مسلمان زندگی میکند و آن ادب اسلامی هم درباره او رعايت میشود (و ادب اسلامی همين است که پيغمبر فرمود از غذايی که خودتان میخوريد به آنها بخورانيد و از لباسی که خود میپوشيد به آنها بپوشانيد و به آنها کلمه غلام، برده، مملوک نگوييد، آنها را فتی (جوان) يا فتاة (زن جوان) و امثال اينها بخوانيد) بعد که مدتی در اين خانه میمانَد و حقيقت اسلام و مسلمانی و عدالت اسلامی و معالم دينی، اصول دين، فروع دين و اخلاق دين را ياد میگيرد آزاد میشود؛ يعنی يک دوره تعليم و تربيت اجباری.
يکی از عبادتهايی که ائمه اطهار بجا میآوردند همين بود که میرفتند غلامها يا کنيزها را میخريدند و آنها را يک مدت معدود در خانه خودشان نگه میداشتند و يک نوع تعليم و تربيت اجباری اسلامی (به اصطلاح) میدادند و بعد اينها را آزاد میکردند؛ يعنی اينها را از يک دالان تعليم و تربيت عبور میدادند به طوری که بعد از يک سال که آزاد میشد نسبت به آن قبل از يک سال، از زمين تا آسمان تفاوت کرده بود و کسی شده بود.
يکی از عبادتهای امام سجاد همين بود. قهراً اينها در طول سال