آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٩٥ - موجود منحصر به محسوس نيست

سؤال:مِنَ الْجِنَّةِ وَ النّاسِ چگونه تفسير میشود؟

استاد:مِنَ الْجِنَّةِ وَ النّاسِ را دو جور تفسير کردهاند.قُلْ اعوذُ بِرَبِّ النّاسِ.مَلِک النّاسِ.الهِ النّاسِ.مِنْ شَرِّ الْوَسْواسِ الْخَنّاسِ.الَّذی يُوَسْوِسُ فی صُدورِ النّاسِ.مِنَ الْجِنَّةِ وَ النّاسِ [١]. از شر وسواسهای خنّاس (وسواسها يعنی وسوسهگرها؛ خنّاس يعنی آن وسوسهگری که میآيد وسوسه میکند، بعد میرود پنهان میشود، دومرتبه ظاهر میشود و باز پنهان میشود) که در سينهها و دلهای مردم وسوسه میکنند، از جن و از مردم. «مِنَ الْجِنَّةِ وَ النّاسِ» عطف بيانِ چيست؟ میگويند عطف بيان به همان وسواس خنّاس است؛ يعنی ما دو جور وسوسهگر داريم، يک وسوسهگر پنهان و يک وسوسهگر آشکار. وسوسهگر آشکار انسانهای وسوسهگر هستند که اينها شياطينالانساند.

قرآن بعضی از انسانها را شيطان مینامد:شَياطينَ الْانْسِ وَ الْجِنِ [٢] شيطانهای انسی و شيطانهای جنّی. شيطان يک معنای اعمی است که به هر وسوسهگری حتی به انسان شيطان گفته میشود.

سؤال: آيا میتوان گفت جن يک امر سمبليک است؟

استاد: سمبليک نه به آن معنا که واقعيتی نباشد. يک واقعيت پوشيده است؛ و گفتيم قرآن به خود شيطان هم به اعتبار اينکه ديده نمیشود جن میگويد.

قرآن میفرمايد که جن اولًا قبل از انسان در روی زمين پيدا شده،

[١]. ناس/ ١- ٦. (٢). انعام/ ١١٢.