آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٩٣ - موجود منحصر به محسوس نيست

موجود منحصر به محسوس نيست

خيلی حماقت است که انسان بگويد من فقط هرچه را به چشمم میبينم وجودش را قبول دارم، هرچه را نديدم چون من نمیبينم پس وجود ندارد. خيلی حرف عجيبی است! الآن ما دارای چند حس هستيم؟ پنج حس [١]: حس باصره (ديدن)، شامّه (بوييدن)، لامسه (لمس کردن)، سامعه (شنيدن)، ذائقه (چشيدن). اگر ما به جای پنج حس از اول چهار حس میداشتيم، لامسه و ذائقه و شامّه و سامعه داشتيم باصره نمیداشتيم، قضاوت ما درباره عالم چه بود؟ میگفتيم عالم همين مجموع شنيدنيها و بوييدنيها و چشيدنيها و بساويدنيها يعنی لمسکردنیهاست. اصلًا آيا میتوانستيم فرض کنيم که ديدنيهايی مثل رنگ و شکل هم در عالم واقعيتی دارد؟ امکان نداشت. ما پنج حس داريم. اين پنج حس پنج روزنه است در وجود ما که ما با اين پنج روزنه با پنج بخش از عالم ارتباط داريم؛ از کجا [معلوم چنين نباشد که] اگر به جای پنج روزنه پنجاه روزنه (پنجاه حس) در وجود ما برقرار کرده بودند، چهل و پنج نوع موجودات ديگر پيدا میکرديم مثل اين پنج نوعی که تا حالا پيدا کردهايم؟

[١]. چند حس ديگر هم گفتهاند؛ آنها هم حسهايی است که خودمان میدانيم حسهايی وجود دارد منتهاگفتهاند نوعش جداست.