آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٨٨ - آيا جسم نامحسوس وجود دارد؟

است. آنگاه مجبور بودند اينچنين بگويند که جن به دليل اينکه ديده نمیشود پس بايد بگوييم جسم نيست ولی خودشان به اشکال برخورد میکردند، میگفتند با برداشتهای قرآن جور در نمیآيد چون قرآن میگويد که انسان را از گِل آفريديم و جن يا جان را مِنْ نارِ السَّمومِ [١]. بديهی است که آتش جسم است و از جسم آفريده شده. اين بود که اين مسأله به صورت يک مشکل باقی ماند. يا خيلی افرادْ اينها را به صورت يک موجودهای سمبليک میدانستند، يعنی فکر میکردند قرآن با اين تعبيرات نخواسته بگويد يک موجود واقعی به نام جن هست بلکه اينها را سمبل يک امور ديگر قرار داده است.

ولی علم امروز مسائلی طرح کرده است که بعد از طرح اين مسائل، برای ما هيچ ضرورتی ندارد که دنبال اين تعبير و توجيهها بياييم و بگوييم که جن مجرد و نامحسوس است و اساساً جسم نيست. علمای امروز به اين مسأله رسيدهاند که ما يک نوع جسم نداريم. علمای قديم میگفتند يک نوع جسم بيشتر وجود ندارد و آن جسم سه بعدی است، مثل اين ميز که سه بعد دارد: طول، عرض، عمق. آيا ممکن است يک موجود دو بعدی، جوهر دو بعدی يعنی جسم دو بعدی داشته باشيم؟ فرض نمیکردند. جسم يک بعدی چطور؟ باز هم فرض نمیکردند. جسم چهار بعدی چطور؟ باز هم فرض نمیشد مگر در بُعد زمانی که فقط ملاصدرا فرض کرد.

پنج بعدی و شش بعدی چطور؟ اکنون تا چهارده بعد جلو رفتهاند، میگويند ممکن است اجسامی وجود داشته باشد که اجسام باشند و سه بعدی نباشند. اگر سه بعدی نباشد، دو بعدی يا چهاربعدی باشد تمام احکامش فرق میکند.

[١]. حجر/ ٢٧.