آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٢٤ - حیات برزخی و حالت معاینه

افتادهاند که یعنی چه؟ صحبتِ این است که قیامت در چه زمانی است؛ قرآن هم میگوید علمش با خداست؛ بعد پشت سرش میگوید همین که دیدند چنین شد (از گذشته خبر میدهد).

روی این جهت، بعضی از مفسرین گفتهاند شاید مقصود از کلمه«مَتی هذَا الْوَعْدُ» قیامت نباشد، مقصود از آن وعده، وعده عذابِ در دنیا باشد نه عذاب در آخرت، و عذاب در دنیا مانند آنچه در بدر اینها گرفتار شدند. ولی آن با آیه قبل که صحبت از«الَیهِ تُحْشَرونَ» است جور درنمیآید.

برخی گفتهاند شاید از نظر اینکه مستقبل محقَّقالوقوع است، در«فَلَمّا رَأَوْهُ زُلْفَةً»لَمّا به معنی مَتی باشد: هر زمان که آن را نزدیک ببینند چنین خواهد شد؛ و حال آنکه آنجا لَمّا است نه مَتی.

حیات برزخی و حالت معاینه

جواب صحیح این است که قرآن میگوید آنچه شما اکنون سؤال میکنید که قیامت چه زمانی است، هست یا نیست، برای انسان از لحظه مرگ عیان میشود، چون همه بحثها سر این است که آیا انسان با مردن پایان میپذیرد یا از جهانی به جهان دیگر انتقال پیدا میکند؟ برزخ، خودش ابتدا و دروازه قیامت است. مکرر گفتهایم که آیات زیادی در قرآن هست که دلالت بر حیات برزخی میکند که انسان نه تنها در قیامت، بلکه در نشئه دیگری، در عالم برزخ قطعاً حیات دارد.

در احادیث وارد شده است که در وقت مردن، لحظهای برای انسان هست که آن لحظه لحظه معاینه است. مقصود این است که محتضر پیش از آنکه بمیرد، یعنی پیش از آنکه از این جهان منتقل بشود، جهان